Ердің ері - егеудің сынығы.
«Ердің ері - егеудің сынығы.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ерлердің ішіндегі ең таңдаулысы, нағыз ер — егеудің сынығындай. Егеу қатты болаттан жасалады: ол сынса да, сынығы өткір әрі берік қалады. Мақал нағыз ердің ірі денесімен, даңқымен емес, ішкі қаттылығымен ерекшеленетінін айтады: сырты қарапайым, бойы шағын болса да, ол шыңдалған болаттай мықты. Сыртқа қарап адамды кем санауға болмайды, ұсақ көрінген адамның өзегі темірдей болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Егеу — темірді, ағашты, тұяқты тегістейтін, қайрайтын тісті болат құрал. Ол өте қатты болаттан соғылады, сондықтан сынған егеуден пышақ, кескіш жасау ұсталарға таныс тәсіл. Мақалда кішкене сынық пен «ердің ері» қатар қойылған: көлем мен күштің арасындағы қайшылық күтпеген әсер береді. «Ердің ері» — ерлердің ең таңдаулысы деген асыра айту. Бейне ұстахананың күнделікті тірлігінен алынған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды бойы шағын, сырт көрінісі қарапайым, бірақ мінезі қайсар, төзімді адамды мақтағанда айтады. Мысалы, денесі кішкентай болса да, ауыр жарыста жеңіп шыққан күресшіні ақсақал мақтап: «Ердің ері — егеудің сынығы деген осы», — дейді. Сырт келбетке қарап адамды кем санайтындарға жауап ретінде де жарайды.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдың бойы шағын, арық жігіті қыс бойы жалғыз өзі көршілердің шөбін тасиды. Қарттар мақалды айтып, оған таңғалады.
— Мектепте бойы ең кіші оқушы жүгіруден аудан чемпионы атанады. Дене шынықтыру мұғалімі мақалды айтады.