Ер бір рет өледі,
Ез мың рет өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер жігіттің намысты, батыл, қайсар болуын дәріптейді. «Ер бір рет өледі» дегені — нағыз азамат қорқақтыққа салынбай, ел мен ар алдындағы міндетін адал атқарады, қажет болса, бір-ақ рет өмірін қияды деген астарлы ой. Ал «Ез мың рет өледі» дегені — жүрексіз, қорқақ адам әр қауіптен жалтарып, қорқыныш пен күмәннің ішінде өмір сүріп, рухани тұрғыдан қайта-қайта күйрей береді дегенді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» сөзі тек ер адамды емес, намысы биік, сөзіне берік, жауапкершілігі мол азаматты бейнелейді. «Ез» — әлсіздікке, жігерсіздікке, қорқақтыққа тең образ. «Бір рет өлу» мен «мың рет өлу» — өмірдің нақты санын емес, адамның рухани күйін салыстыратын әсерлі теңеу. Яғни батыр адам бір қиындықты ерлікпен өткереді, ал ез адам әр сәтте үреймен өмір сүреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қиын шешім қабылдағанда, жалтақтамай әрекет ету керек деген мағынада қолданады. Мысалы, студент өз пікірін топ алдында ашық айтып, дұрыс шешімді қорғаудан қорықпауы керек. Батылдық — тек соғыс емес, күнделікті өмірдегі адалдық, жауапкершілік және өз ұстанымыңды сақтай білу.
Ez myń ret óledi.