Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
120.2K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар.
**Негізгі мағынасы** Жақсы жігіттің өрісі кең, ойы алыс болады. Ол тек өз басының қамын ғана ойламай, ел-жұртты, жер-суы...
Талапты ерге нұр жауар.
**Негізгі мағынасы** Талапты, ниеті берік, алға ұмтылған адамға жол ашылады деген сөз. Мұндағы тура мағына — еңбектеніп,...
Ат айналып қазығын табар,
Ер айналып елін табар.
Ер айналып елін табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ат ұзап кетсе де, байланған қазығын айналып барып табады; ал ер-азамат...
Ер бір рет өледі,
Ез мың рет өледі.
Ез мың рет өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің намысты, батыл, қайсар болуын дәріптейді. «Ер бір рет өледі» дегені — нағыз а...
Айлалы батыр алдырмас.
**Негізгі мағынасы** Айлалы батыр алдырмас деген сөздің тура мағынасы — айласы бар, ақылын орнымен қолдана білетін батыр...
Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені,
Еменнің иілгені - сынғаны.
Еменнің иілгені - сынғаны.
**Негізгі мағынасы** Ер жігіт берген сөзінде тұруы керек. Бір айтқанын қайта өзгертіп, екіұшты сөйлесе, ол оның беделін...
Алпыс күн атан болғанша,
Алты күн бура бол.
Алты күн бура бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйенің атан болып, ұзақ уақыт тыныш жүргенінен гөрі, бураның аз ғана...
Болмас адам қырық бесінде жас болар,
Болар адам он бесінде бас болар.
Болар адам он бесінде бас болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам болмысы жасқа емес, ақылына, мінезіне, іскерлігіне байланысты екенін айтады. Тура ма...
Ер бала - он үште отау иесі.
**Негізгі мағынасы** Ер бала он үш жасқа келгенде, қазақ танымында ол есейіп, өз ісіне жауап бере алатын жасқа жетеді де...
Ұлдың бір көзі жоқ,
Құлдың екі көзі жоқ.
Құлдың екі көзі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұлдың көруі бір көзбен ғана шектелсе, құлдың екі көзі мүлде жоқ деген ә...
Ердің атын еңбек шығарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ер атануы, елге танылуы оның қол қусырып отыруымен емес, еңбек...
Шын ер жеңсе тасымас, жеңілсе жасымас.
**Негізгі мағынасы** Шын ер адам жеңіске жетсе, мастанып, желпініп кетпейді; ал жеңілсе, еңсесі түсіп, түңіліп қалмайды....
Ғұмырың бір күн болса да, жорға мініп өт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі қысқа болса да, оны мәнді, намысты, сәнді түрде өткізу керегін айтады. Мұнд...
Жығылған күреске тоймас.
**Негізгі мағынасы** «Жығылған күреске тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бір рет жығылып, жеңілген адам күресті қа...
Су тасыса - жиегіне,
Ер тасыса - еліне.
Ер тасыса - еліне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су арнасынан асып тасыса, өз жиегінен аса алмайды, қайта айналып сол ма...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.