Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
95.6K
Қаралым
191
Орташа
Сұрыптау:
Өжет адам өлімнен қаймықпас.
**Негізгі мағынасы** «Өжет адам өлімнен қаймықпас» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі берік, қайсар адам өлім қаупін...
Ер бала - он үште отау иесі.
**Негізгі мағынасы** Ер бала он үш жасқа келгенде, қазақ танымында ол есейіп, өз ісіне жауап бере алатын жасқа жетеді де...
Өз елімнің басшысы болмасам да,
Сайының тасы болайын.
Сайының тасы болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға елге қызмет етудің тек үлкен лауазыммен өлшенбейтінін түсіндіреді. Тура мағынасы б...
Жалғыз аттың пайдасы көп,
Жалғыз жігіттің айласы көп.
Жалғыз жігіттің айласы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның да, жалғыз аттың да кейде көп іске жарайтынын білдіреді. Тура мағынада бір...
Кім бай болғысы келмейді,
Құдайы қаламайды.
Кім би болғысы келмейді,
Халқы қаламайды.
Құдайы қаламайды.
Кім би болғысы келмейді,
Халқы қаламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай да, би де болуды әркім қалауы мүмкін, бірақ оған тек тілек жеткілі...
Ер қанаты - ат.
**Негізгі мағынасы** «Ер қанаты - ат» мақалында ер жігіттің өмірі мен ісі атпен тығыз байланысты екені айтылады. Тура ма...
Өжет адам өлімді жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Өжет адам қиындықтан қаймықпайды, қорқынышқа берілмей, ең ауыр сәтте де рухын түсірмейді. Мұндағы «...
Ерді кебенек ішінде таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамды сыртқы киіміне қарап емес, тығыз, қарапайым жағдайда да тануға б...
Ұлы атаның ері,
Екі көзінің бірі.
Екі көзінің бірі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-бабаның ер намысын, ұрпақтың сол абыройды жалғау міндетін білдіреді. Тура мағынада «ұ...
Батырға оқ дарымайды,
Батылға жау жоламайды.
Батылға жау жоламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыл, қайсар, жүрегі берік адамға қауіп те, қатер де оңай жуымайтынын білдіреді. Тура ма...
Ердің атын еңбек шығарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ер атануы, елге танылуы оның қол қусырып отыруымен емес, еңбек...
Қыз еркем - кестесімен көркем,
Ұл еркем - өнерімен көркем.
Ұл еркем - өнерімен көркем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың көркі тек сыртқы сұлулықта емес, өзіне тән өнері мен тәрбиесінде екенін айт...
Тай өссе, ат шығады,
Ұл өссе, әке тынығады.
Ұл өссе, әке тынығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тай ер жетіп ат болады, ал ұл бала өсіп, азамат қатарына қосылғанда әке...
Батырлық айқаста танылар.
**Негізгі мағынасы** «Батырлық айқаста танылар» деген мақал ер жігіттің, нағыз батырдың шын қадір-қасиеті сөзбен емес,...
Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды — шын дос қиын сәтте де, айырылысар кезде де адамға немқұрай...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.