Азамат, жігіт, ер туралы — 7-бет 497
Сұрыптау:
Ер қартайса, қазаншыл болады,
Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады.
Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады.
Негізгі мағынасы Қартайған ер үйден алыстамай, қазан басын, ас-суды ойлайтын болады; қартайған бүркіт түлкі, қасқыр…
Ер қаруы - бес қару.
Негізгі мағынасы Нағыз ер жігіт бес қарудың бәрін ұстай біледі, ол соғысқа толық жабдықталып шығады. Бір ғана қаруға…
Ер қолында мал тұрмайды,
Елек ішінде су тұрмайды.
Елек ішінде су тұрмайды.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: ердің қолында мал ұзақ тұрмайды, дәл електің ішінде су тұрмағаны сияқты…
Ер қосы жүре түзеледі.
Негізгі мағынасы Жолға шыққан азаматтың қосы, яғни жол-жөнекей тігетін баспанасы мен керек-жарағы, алғашында ретсіз…
Ер қуаты - қаруы.
Негізгі мағынасы Ердің қуаты, күші — оның қаруында. Қару мұнда екі мағынада түсініледі: қолдағы қару-жарақ, найза мен…
Күнде бір мақал
«Азамат, жігіт, ер туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ерлігі бар елге жағар.
Айласыз батыр алдырар.
Айласыз батыр алдырар.
Негізгі мағынасы Ерлігі бар адамды ел жақсы көреді, оған құрмет көрсетеді. Бірақ айласыз батыр — тек күшіне сенген…
Ерлік білекте емес, жүректе.
Негізгі мағынасы Батылдық бұлшық еттің күшімен емес, жүректің, яғни рух пен жігердің беріктігімен өлшенеді. Білегі…
Ерлік - елдің қасиеті,
Жүректілік - жігіттің қасиеті.
Жүректілік - жігіттің қасиеті.
Негізгі мағынасы Мақал екі ұғымды қатар қояды. Ерлік — бір адамның ғана емес, бүкіл елдің бойындағы қасиет: жауға төтеп…
Ерлік көрсеткенге оқ та дарымас.
Негізгі мағынасы Ерлікпен алға ұмтылған адамға тіпті оқ та тимейді, дарымайды. Бұл тура мағынасындағы кепілдік емес…
Ерлік өлім ерді көбейтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ерлік жолында қаза тапқан адамның өзі өлсе де, аты өшпей, ел жадында…
Ерлік өлім қадірсіз өмірден артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ерлік жолында қаза табу кейде қадірсіз, намыссыз, қорлыққа толы өмір…
Ерлік өлім - өлмейтін өмір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер адамның, батырдың ел үшін, ар үшін, әділдік үшін жасаған ерлігі өлсе де, аты мен ісі…
Ерлікте қорлық жоқ.
Негізгі мағынасы Батыл, абыройлы іс ешқашан адамды қорламайды: ерлікпен жасалған әрекет жеңіліспен аяқталса да, масқара…
Ерліктің шарты - өзіне сенгендік.
Негізгі мағынасы Ерлік жасау үшін ең алдымен адам өз күшіне, өз ісінің дұрыстығына сенуі керек: өзіне сенбеген адам…
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
Негізгі мағынасы Ер жігіттің мойнына қыл арқан түсуі мүмкін: тұтқынға түседі, бұғауға ілінеді, басына қатер төнеді…
Ер намысына қарай шабады.
Негізгі мағынасы Ер жауға намысы қай жаққа тартса, сол жаққа шабады; оны алға жетелейтін пайда да, бұйрық та емес…
Ер не көрмейді,
Ер көңіл есе бермейді.
Ер көңіл есе бермейді.
Негізгі мағынасы Азамат басынан не өтпейді: жоқшылық та, жала да, сәтсіздік те, жақынынан айырылу да бар. Бірақ…
Ер өнерімен мақтансын.
Негізгі мағынасы Ер азамат мақтанса, тегімен, байлығымен емес, өнерімен мақтансын. Ата-тек, мал-дәулет адамға дайын…
Ер өтірік айтпайды, ез өтірік айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің басты қасиеті — шыншылдық, намыс пен жауапкершілік екенін білдіреді. Тура…
Ер сасқанда белгілі,
Ат шапқанда белгілі.
Ат шапқанда белгілі.
Негізгі мағынасы Ер азаматтың шын болмысы абыржыған, сасқан сәтте, яғни күтпеген қатер не қиындық төнгенде көрінеді…
Ер тарықпай молықпас.
Негізгі мағынасы Ер азамат жоқшылықты, тарлықты көрмей, береке мен молшылыққа жетпейді. Тарыққан кезде адам қайрат…
Ер татулығы - ел татулығы.
Негізгі мағынасы Елдің ортасындағы беделді азаматтар, ағайынның басшылары, ру ақсақалдары өзара тату болса, бүкіл ел…
Ертеңін ойламаған еркектен без.
Негізгі мағынасы Ертеңгі күнін ойламайтын еркектен аулақ бол дейді. Мақал отбасы мен шаңырақтың болашағы ер адамның…
Ер туып, жоқ елді бар қыла алмайды,
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
Негізгі мағынасы Бір батыр, бір ақылды азамат туса да, жоқ елді жоқтан бар қыла алмайды: оған сүйенетін жұрт…
Ер тынысы - еңбек,
Ез тынысы - ермек.
Ез тынысы - ермек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер адамның, жалпы азаматтың өмірі мен қадірі еңбекте екенін айтады. «Ер тынысы» дегені…
Ерше барып, итше қайтты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ерлік көрсетіп, даурығып, өзін батыр етіп танытқанымен, іс жүзінде қорқақтық…
Ер шекіспей (өліспей) бекіспейді.
Негізгі мағынасы Ер азаматтар бір-бірімен шекісіп, кейде өлім-тірімге дейін барып, күш сынаспай тұрып, нағыз достық пен…
Ер - ырыстың кепілі.
Негізгі мағынасы Ер азамат — ырыс пен берекенің кепілі: елдің байлығы мен тыныштығы оны қорғайтын, сақтайтын ерге…
Есек тұсаусыз болмас,
Ер дұшпансыз болмас.
Ер дұшпансыз болмас.
Негізгі мағынасы Есек жайылымда алысқа кетіп қалмасын деп, оның алдыңғы аяқтарын тұсаулап қояды: тұсау есектің…
Есепші болмай, бай болмас,
Есер болмай, ер болмас.
Есер болмай, ер болмас.
Негізгі мағынасы Есеп білмеген, кірісі мен шығынын санамаған адам бай болмайды, ал тәуекелге бармайтын, бойында аздап…
Етігін шешпей ер тыңаймас,
Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас.
Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас.
Негізгі мағынасы Жолдан келген адам етігін шешіп, аяғын босатпаса, шын демала алмайды; ат та ер-тоқымы сыпырылмаса…
Жабағы - тай деп қорлама,
Жолға шықса, ат болар.
Жолға шықса, ат болар.
Негізгі мағынасы Жабағы мен тайды әлі жас, мінуге жарамайды деп кемсітпе: ертең жолға шықса, ол да жақсы ат болады…
Жақсы айғыр үйірін қорғайды,
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — айғыр өз үйірін сыртқы қауіптен сақтайды, ал бұқа өз болмысын, өз күшін…
Жақсы ат пен жақсы жігіт көптікі.
Негізгі мағынасы Жақсы ат пен жақсы жігіттің қадірі жеке адамның ғана емес, көптің игілігіне қызмет етуімен өлшенеді…
Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Жақсы жігіттің арын сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Астарлы…
Жақсы жігіт
Ақылына жеңдіріп, іс қылар.
Жаман жігіт
Оңай істі күш қылар.
Ақылына жеңдіріп, іс қылар.
Жаман жігіт
Оңай істі күш қылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда жақсы жігіттің ерекшелігі — ашуға берілмей, ақылға салып әрекет етуі айтылған. Ол істі…
Жақсы жігіт
Досының жайын ойлайды,
Жаман жігіт
Басының қамын ойлайды.
Досының жайын ойлайды,
Жаман жігіт
Басының қамын ойлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы жігіттің өз пайдасынан бұрын досының жағдайын ойлайтынын, ал жаман жігіттің тек өз…
Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар.
Негізгі мағынасы Жақсы жігіт жер-жерді аралап, әлемді көріп келеді, бірақ ақырында туған жеріне қайта оралады. Жастың…
Жақсы жігіт он бесінде жас емес,
Жүзге келсе пәс емес.
Жүзге келсе пәс емес.
Негізгі мағынасы Жақсы жігіт он бесінде жас емес, жүзге келсе пәс емес: жақсы адам он бес жасында-ақ ақылы толысып…
Жақсы қошқар жарты отар қойға тең.
Негізгі мағынасы Жақсы қошқар бүкіл отардың берекесін келтіретін жетекші күш саналады. Мақалдың тура мағынасы — сапалы…