Ердің ісі - келісу,
Ездің ісі - керісу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер азаматтың басты қасиеті — елмен, жұртпен тіл табысып, мәмілеге келе білу екенін білдіреді. Тура мағынасында, ер адам дау-дамайды ушықтырмай, келісім арқылы мәселе шешеді. Астарлы мағынасы — парасатты, сабырлы, жауапты адам қарсыласумен емес, ақылмен, ортақ шешіммен алға басады. Ал мінезі әлсіз, тар түсінікті, өз дегенінен қайтпайтын кісі керісуге, жанжалдасуға бейім болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» сөзі тек жынысты емес, намысы бар, сөзіне берік, елдік мінезі бар адамды танытады. Ал «ез» — қорқақ не ұсақ мінезді, дауласуға жақын, берекені бұзатын кісінің бейнесі. «Ісі» деген сөз адамның әдеті мен өмірлік ұстанымын көрсетіп тұр. Яғни, адамның шын болмысы сөзінен емес, қарым-қатынасынан, мәміле жасай білуінен көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасында, жұмыста, достық қатынаста өте орынды қолданылады. Мысалы, екі әріптес бір жобаның жоспарына келісе алмай тұрса, біреуі ашуға берілмей, ортақ нұсқа ұсынса — ол осы мақалдың мәнін көрсетеді. Мұнда басты ой: абыройды айқаймен емес, ақылмен сақтайсың.
Ezdiń isi - kerisý.