Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.7K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Ақыл - арқан,
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Ой - өріс,
Адам - қазық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен өмірлік бағытын үш бейнемен түсіндіреді. **Ақыл** — адамды байла...
Ақылдыны алысым деме,
Ақылсызды жақыным деме.
Ақылсызды жақыным деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бағасы туыстыққа не таныстыққа емес, ақыл-ойы мен мінезіне байланысты екенін айта...
Аласаны атқа санама,
Жақсыны жатқа санама.
Жақсыны жатқа санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрініске не алыстағы атаққа қарап бағаламауды ескертеді. «Аласаны атқа сан...
Ақылсыз адам айқайлай,
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай,
Жан-жағын байқай келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен орынсыз асығыстықтың айырмасын көрсетеді. Ақылсыз адам өз ісін ойламай, даурығып...
Әр әзілде бір мысқал шындық бар.
**Негізгі мағынасы** Әр әзілдің түбінде аз да болса шындық жатады. Адамдар кейде қалжыңды жеңіл сөз деп қабылдайды, біра...
Екі аяқ бір етікке сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі аяқ бір етікке қатар сыймайды. Астарлы мағынасы — бір шаңырақта, б...
Асыққан қыз ерте кетсе де,
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Етек-жеңі жерге жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстықтың адамды ұятқа қалдыратынын, істі шала орындауға жеткізетінін меңзейді. Тура м...
«Кетем!» деген қыз,
«Көке!» десең де тұрмайды.
«Көке!» десең де тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың өз көңілі ауып, кетуге бел буған сәтінде, қанша жалынсаң да не қанша еркелеті...
Жаманға айтқан ақыл
Жапанға атқан оқпен тең.
Жапанға атқан оқпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамға, яғни сөз ұқпайтын, өсиетке тоқтамайтын кісіге айтылған ақылдың пайдасы аз б...
Аяғы үлкен сыйғанын киеді,
Аяғы кіші сүйгенін киеді.
Аяғы кіші сүйгенін киеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аяқ киімнің әркімнің аяғының өлшеміне қарай таңдалатыны. Астарлы мағын...
Ит те киімге қарап үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісіне, киіміне, беделіне қарап сөйлейтін, сол арқылы бағалайтын пенде...
Арамзада ар болмайды,
Талғамсызда сән болмайды.
Талғамсызда сән болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арам, пасық адамда ар-ұят болмайды; талғамы жоқ кісіде көркемдік пен үй...
Ақыл бітпес дәулетке,
Дәулет бітпес келбетке.
Дәулет бітпес келбетке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақыл ешқашан таусылмайтын, бітпейтін байлық сияқты; ал дәулет те адамн...
Қисық қабырғадан қыңыр адам қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында адамның қабырғасы қисық болса, денеге қалай ыңғайсыздық тудырса, қыңыр,...
Түйенің танығаны - жапырақ.
**Негізгі мағынасы** «Түйенің танығаны - жапырақ» деген мақал әркімнің өз болмысына, өресі мен әдетіне сай нәрсені ғана...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.