Ақылды мен ақымақ туралы — 17-бет 1532
Сұрыптау:
Жақсы - орынға, жаман - асқа.
Негізгі мағынасы Жақсы адам өз орнын табады, өзіне лайық беделге, сый-құрметке ие болады. Ал жаман адам көбіне ас-ішім…
Жақсы текшіл, жаман кекшіл.
Негізгі мағынасы Жақсы адам өкпе-ренішті ұзақ сақтамайды, кешірімге бейім келеді, ал жаман адам болса, кішкентай…
Жақсы топта танылады,
Мырза жоқта танылады.
Мырза жоқта танылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен ортаның байланысын көрсетеді. Бірінші жолда жақсы адам өз ортасында, жақсы…
Жақының үшін жақсының жағасынан алма.
Негізгі мағынасы Жағасынан алу — біреуге тап беріп, жанжал шығару, абыройына тиісу. Мақал туысыңа бола жақсы адамға…
Жалаңқия жартаста ешкі жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай өте қауіпті, оп-оңай құлайтын, тірек жоқ жерде де біреу жүріп кете алатынын…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жалғаймын деп үзіп алма,
Түзеймін деп бұзып алма.
Түзеймін деп бұзып алма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істі абайлап, ойланып істеуді үйретеді. Бір нәрсені жөндеймін, көмектесемін, жақсартамын…
Жалғанға жалқау нанады, не аңқау нанады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жалған сөзге, өтірікке көбіне жалқау адам мен аңқау адам сенеді. Астарлы…
Жалғыз өркешті түйенің бәрі - нар,
Дегенмен, нардың да нары бар.
Дегенмен, нардың да нары бар.
Негізгі мағынасы Жалғыз өркешті түйенің бәрі нар деп аталады, бірақ нардың өз ішінде де ең мықтысы — нардың нары…
Жалғыз шапқан ат жүйрік.
Негізгі мағынасы Бәйгеде жалғыз шапқан ат, әрине, бірінші келеді, оны ешкім басып оза алмайды, сондықтан ол жүйрік…
Жалқауға дәулет орнына ұйқы береді,
Жаманға ақыл орнына күлкі береді.
Жаманға ақыл орнына күлкі береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жалқау адамға байлық та, мүмкіндік те пайда әкелмейтінін аңғартады: оның ойы еңбекке емес…
Жалқауға күнде той.
Негізгі мағынасы «Жалқауға күнде той» деген мақал жалқау адам еңбек етпей-ақ өмірдің қызығын көргісі келетінін…
Жалқау көп ұйықтайды, іс жақпайды,
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жалқау адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында ол көп ұйықтап, жұмысқа зауқы…
Жалы барда арылған -
Жаман аттың белгісі.
Жаны барда жалынған -
Жаман адам белгісі.
Жаман аттың белгісі.
Жаны барда жалынған -
Жаман адам белгісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аттың жалын жұлып, күтіп баптамай, тоздырып жіберу — оның жаман күйге…
Жалықпаған жауды жеңеді.
Негізгі мағынасы Ісінен жалықпайтын, шаршадым деп тоқтамайтын адам ақыры жауын да жеңеді. Мақал табандылықты…
Жаман адамды жақынға санама,
Жаман жолды жақынға санама.
Жаман жолды жақынға санама.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, теріс ниетті адамды өзіңе жақын тартпа, сондай-ақ зиянды…
Жаман адам жақсы болмас,
Қанша Қыдыр дарыса да.
Жақсы адам жаман болмас,
Қанша тұрып қараса да.
Қанша Қыдыр дарыса да.
Жақсы адам жаман болмас,
Қанша тұрып қараса да.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезінің түп негізі өзгеруі қиын екенін айтады. Тура мағынасында: жаман адамның үстіне…
Жаман айтпай, жақсы жоқ.
Негізгі мағынасы Мақал әңгіме ішінде жиі кіріспе сөз ретінде айтылады. Қазақ ұғымында жаман нәрсені ауызға алудан…
Жаман ат өршіл,
Жаман адам төршіл.
Жаман адам төршіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман ат мінезге көнбейді, шауып-жұлқына береді; жаман адам да әрдайым…
Жаман ат соқпақшыл,
Жаман кісі тоқпақшыл.
Жаман кісі тоқпақшыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді адамды жаман аттың қыңырлығымен салыстырады. Тура мағынада, соқпақшыл ат…
Жаман ашса көрмес, айтса білмес.
Негізгі мағынасы Жаман адамға қанша айтсаң да, ол шындықты түсінбей, пайдалы кеңесті елемейді. Бұл мақал тура…
Жаман басшыдан жақсының сілтеуі артық.
Негізгі мағынасы Жаман басшының басқаруынан гөрі жақсы адамның бір нұсқауы, бір ишарасы артық дейді. Лауазымы бар…
Жаманға айтқан ақыл
Жапанға атқан оқпен тең.
Жапанға атқан оқпен тең.
Негізгі мағынасы Жаманға айтқан ақыл жапан далаға атқан оқпен тең: екеуі де босқа кетеді дейді. Бұл жердегі «жаман»…
Жаманға ақыл айтсаң, алдайды дер,
Жаман атпен су кешсе, жалдайды дер.
Жаман атпен су кешсе, жалдайды дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, қулыққа бейім адамға қанша дұрыс сөз айтсаң да, оны теріс қабылдап, өз…
Жаманға ақыл айтсаң, жарға жығады.
Негізгі мағынасы Жаман адамға қанша ақыл, кеңес айтсаң да, ол оны қабылдамай, қайта өзіне де, өзгеге де зиян келтіруі…
Жаманға,
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
Негізгі мағынасы Жаман адамға күндіз де қараңғы, түнде де қараңғы: оның көзіне жарық күн де түнек болып көрінеді…
Жаманға сөз айтсаң,
Ақыл таппас жол айтады.
Ақыл таппас жол айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сөзіне тоқтамайтын адамға ақыл айтсаң да, одан дұрыс нәтиже шықпайтынын…
Жаман деген атпен жасағанша,
Жақсы деген атпен жаныңды қи.
Жақсы деген атпен жаныңды қи.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең басты байлығы — абыройы мен жақсы аты екенін айтады. Тура мағынасында, жаман атқа…
Жаманды айтып, жақсыны таяп қой.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман адамды ауызға ала беріп, жақсы адамды өзіңе жақын ұстап, қадірле…
Жаманды жаман дей берме,
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді орынсыз айта бермеуді, біреуді бетіне басып мақтап не даттауда абай болуды…
Жаманды жанға санама,
Есекті малға санама.
Есекті малға санама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен заттың, құнды мен құнсыздың ара жігін ажыратуға үйретеді. Жаман адамды жанға теңеп…
Жаманды жіберсе еркіне,
Күнде тышар бөркіне.
Күнде тышар бөркіне.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман адамға ерік берсең, ол өзінің шектен шыққан қылығын тоқтатпайтынын білдіреді. Тура…
Жамандықпен ісі жоқ,
Шығады бір күн кісі боп.
Шығады бір күн кісі боп.
Негізгі мағынасы Жамандыққа араласпайтын, біреуге зиян тигізбейтін, теріс іске бармайтын адам бір күні кісі болып…
Жаман жақыннан алыс артық,
Атасы басқа арыс артық.
Атасы басқа арыс артық.
Негізгі мағынасы Пейілі жаман туыстан гөрі алыс, бөтен адам артық, тіпті атасы басқа, мүлде өзге рудың адамы жақсырақ…
Жаман жамандығын
Туған нағашысынан көреді.
Сөз сөйлей білмегендігін
Туған әкесінен көреді.
Туған нағашысынан көреді.
Сөз сөйлей білмегендігін
Туған әкесінен көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз мінезіндегі, сөзіндегі, не ісіндегі кемшілікті біреуден көру әдетін әшкерелейді…
Жаман жасаққа қарамайды,
Желінсау қосаққа қарамайды.
Желінсау қосаққа қарамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман, сапасыз жасақ өз міндетін дұрыс атқармайды; желінсау сиыр да…
Жаман иттің атын «Бөрібасар» қояды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай жақсы, айбарлы ат қойылғанымен, ішкі сапасы нашар нәрсенің қадірі болмайтынын…
Жаман ініге аға болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі нашар, жөн білмейтін ініге аға болып, оған толық сеніп, сүйеніш…
Жаман іс жоқ,
Жаман ісші бар.
Жаман ісші бар.
Негізгі мағынасы Жаман іс жоқ, жаман ісші бар дейді: кез келген адал кәсіп құрметті, оның жаман-жақсысы оны атқарған…
Жаман қорыққанын сыйлайды.
Негізгі мағынасы «Жаман қорыққанын сыйлайды» деген мақал адамның ішкі қорқынышы мен әлсіздігі мінезіне әсер ететінін…
Жаманмен егес, жақсымен кеңес.
Негізгі мағынасы «Жаманмен егес, жақсымен кеңес» деген мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ықпалы өзіне…