Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.2K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Шам жарығы түбіне түспейді.
**Негізгі мағынасы** Шам жарығы өз түбіне түспейді деген тура мағынада, жарық көзі өз маңын толық жарықтандырмайтынын бі...
Жоғалған пышақтың сабы алтын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жоғалған пышақ табылса, оның сабы алтын болса да, бұрынғы иесіне қайта...
Жаманға айтқан ақыл
Жапанға атқан оқпен тең.
Жапанға атқан оқпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамға, яғни сөз ұқпайтын, өсиетке тоқтамайтын кісіге айтылған ақылдың пайдасы аз б...
Азат басың болсын құл,
Қолдан келмес іске ұмтыл.
Қолдан келмес іске ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз шамасын білуге, орынсыз тәуекелге бармауға шақырады. Тура мағынасы бойынша, бас...
Қуды қу табады, шұқанақты су табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қулығы бар адам өзіне лайық айлакерді жолықтырады, ал шұңқыр, ойыс жерг...
Буынсыз жерге пышақ ұрма.
**Негізгі мағынасы** Буынсыз жерге пышақ ұрма дегеніміз — орынсыз іске араласпа, дәл келмейтін жерден күш жұмсама, болма...
Ақ Еділдің өзі болмасақ та, бұлағымыз,
Ақылды бастың өзі болмасақ та, құлағымыз.
Ақылды бастың өзі болмасақ та, құлағымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзін үлкен, басшы, атақты тұлға санамаса да, елге пайдасы тиетін қарапайым қызмет ат...
Айран ішкен құтылады,
Шелек жалаған тұтылады.
Шелек жалаған тұтылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айран ішіп, ыдысын таза қалдырған адам жазадан құтылады, ал шелек жала...
Аяз би әліңді біл,
Құмырсқа жолыңды біл.
Құмырсқа жолыңды біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын, мүмкіндігін, орнын білу керегін ескертеді. «Әліңді біл» дегені — қолың...
Аузымен орақ орғанның белі ауырмайды.
**Негізгі мағынасы** Аузымен орақ орғанның белі ауырмайды деген мақал көп сөйлеу мен бос мақтанның еш қиындық әкелмейті...
Аюды жеңген - жарты ер,
Ашуды жеңген - бүтін ер.
Ашуды жеңген - бүтін ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аю сияқты айбарлы, қауіпті аңды жеңген адам ерлік көрсетті деген ой. А...
Екі аяқ бір етікке сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі аяқ бір етікке қатар сыймайды. Астарлы мағынасы — бір шаңырақта, б...
Жаманмен егескенше, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласатынына мән беру керегін айтады. Жаман адаммен сөз таластырып, егеск...
Әр нәрсеге асық болғанша,
Бір нәрсеге машық бол.
Бір нәрсеге машық бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға шашырап, әр істің соңынан бірдей жүгіруге болмайтынын ескертеді. Тура мағынасында:...
Күңге қамқа тон жапсаң да ханым болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күңге қанша әдемі, қымбат қамқа тон жапсаң да, ол ханымға айналмайды. А...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.