Жақының үшін жақсының жағасынан алма.
«Жақының үшін жақсының жағасынан алма.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жағасынан алу — біреуге тап беріп, жанжал шығару, абыройына тиісу. Мақал туысыңа бола жақсы адамға соқтықпа дейді. Туысың біреумен дауласып қалса, ақ-қарасына қарамай соның жағын алып, әділ, сыйлы кісімен араздасу — ағайыншылдықтың ең зиянды түрі. Жақыныңа жаның ашыса да, оның кінәсін көріп тұрып қорғау әділетке жатпайды, оның үстіне өзіңді жақсы кісінің құрметінен айырады. Туыстықтан әділдік жоғары тұратыны айтылып тұр.
Образдар мен теңеулер
Жаға — киімнің мойын тұсы, ал жағадан алу — ашық төбелестің, қорлаудың белгісі. Қазақ ұғымында кісінің жағасына қол жұмсау ауыр қорлық саналған, сондықтан мақал ең шеткі қылықты мысалға алады. Жақын мен жақсы сөздері дыбысы жағынан өте ұқсас, бірінен бірі бір-екі дыбыспен ғана айырылады. Осы ұқсастық таңдаудың нәзіктігін көрсетеді: бірі — туыстық, бірі — адамгершілік қасиет. Жақсы мұнда текті, әділ, ел сыйлайтын кісі деген мағынада.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Туысына бола біреуге шауып бара жатқан адамды тоқтатуға, дауда әділ болуға шақыру үшін айтылады. Көбіне үлкендердің салмақты кеңесі. Мысалы: «Балаң өзі кінәлі, мұғалімге шабудың жөні жоқ. Жақының үшін жақсының жағасынан алма». Туысы шынымен зәбір көріп, оны қорғау керек кезде бұл мақалды тежеу үшін қолдану орынсыз.
Қолданылу жағдаяттары
— Мектепте ұлы ұрыс шығарған соң, әкесі директорға ашумен барғысы келгенде, анасы оны мақалмен сабырға шақырады.
— Футбол жарысында ағасы ойыншы інісін жақтап төрешіге ұмтылғанда, жаттықтырушы оны иығынан ұстап тоқтатады.
— Ауылда інісінің малы көршінің егінін таптағаны анықталғанда, ақсақал ағасына осы мақалды айтады.