Ақылды мен ақымақ туралы — 15-бет 1532
Сұрыптау:
Ер-тұрманы алтын болса да,
Есектің есек аты қалмайды.
Есектің есек аты қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: есекке қанша қымбат ер-тұрман тағылса да, ол бәрібір есек күйінде қалады…
Ерше барып, итше қайтты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ерлік көрсетіп, даурығып, өзін батыр етіп танытқанымен, іс жүзінде қорқақтық…
Есебін тапқан жігітке,
Ердің құны сөз емес.
Ердің құны сөз емес.
Негізгі мағынасы Ердің құны — кісі өлгенде оның туыстарына төленетін ең ауыр айып, ол көп малмен өтелген. Мақал соның…
Есек есекті несиеге қасиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — есек бір есекті қасығанда, оны қайтарымсыз емес, бір түрдегі «есеппен»…
Есек жорға қатқақта,
Сыры мәлім батпақта.
Сыры мәлім батпақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: есек жорға сияқты жүре алмайды, ал тайғақ, қатқақ жерде оның нағыз болмысы…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Есекке жүк артқанмен, түйе болмас,
Сиырды жиі сауғанмен, бие болмас.
Сиырды жиі сауғанмен, бие болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген нәрсенің табиғаты мен болмысын күшпен өзгерту мүмкін еместігін айтады. Есекке…
Есекке күміс ер жараспас.
Негізгі мағынасы «Есекке күміс ер жараспас» мақалы сыртқы сән мен жылтырдың бәріне бірдей үйлесе бермейтінін білдіреді…
Есекке үкі таққандай,
Итке жабу жапқандай.
Итке жабу жапқандай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы сән мен жасанды беделдің орынсыз екенін білдіреді. Есекке үкі тақса да, ол бәрібір…
Есекке үкі тақпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — есекке сәндік үкі тақсаң да, оның табиғаты өзгермейді. Астарлы мағынасы…
Есек қодығымен, шеңгел собығымен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің өзіне лайық жұбы, сыңары болатынын білдіреді. Тура мағынасында есектің төлі…
Есек құлағының ұзындығына мақтанар,
Есалаң жүзінің қызылдығына мақтанар.
Есалаң жүзінің қызылдығына мақтанар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өзінде шын мәнді артықшылық болмаса да, пайдасыз немесе ұсақ нәрсеге мақтанып, өзін…
Есек өзін атқа балайды да,
«Әттең» деп құлағына қарайды.
«Әттең» деп құлағына қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өзіне орынсыз жоғары баға беретін, бірақ шын болмысын мойындамайтын адам туралы айтады. Тура…
Есекті жүгендегенмен жылқы болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — есекке жүген салғанмен, ол жылқыға айналмайды. Астарлы мағынасы — сыртқы…
Есекті мақтасаң да тұлпар болмас,
Жаманға жан баласы іңкәр болмас.
Жаманға жан баласы іңкәр болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуді орынсыз асыра мақтау оның шын болмысын өзгерте алмайтынын айтады. Есекті қанша…
Есектің күші адал да, еті арам.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — есек еңбекке жегілетін, жүк таситын хайуан; оның күші бар, бірақ еті…
Есектің түбіне «пия, пия» жетер.
Негізгі мағынасы «Түбіне жету» — қазақ тілінде біреуді әбден құрту, түбін түсіру деген мағынадағы тұрақты тіркес. Ал…
Есекті отқа айдасаң, боққа қашар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен әдеті оңай өзгермейтінін білдіреді. Есекті отқа айдасаң да, ол жылы…
Есекті сипасаң, түзге қарай аңырайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуді орынсыз еркелетсең, ол соны өз пайдасына бұрып, еркінсіп кетуі мүмкін деген ойды…
Есек тұсаусыз болмас,
Ер дұшпансыз болмас.
Ер дұшпансыз болмас.
Негізгі мағынасы Есек жайылымда алысқа кетіп қалмасын деп, оның алдыңғы аяқтарын тұсаулап қояды: тұсау есектің…
Есек шарап ішсе,
Ер-тоқымын сыйға беріп,
Өзі жауыр болар.
Ер-тоқымын сыйға беріп,
Өзі жауыр болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал орынсыз қызық пен тойымсыздықтың ақыры зиян екенін білдіреді. Есекке шарап беру — табиғатқа…
Есеп білмеген - есек.
Негізгі мағынасы Есеп білмеген адам есекке теңеледі: ол не тапқанын, не жоғалтқанын білмей, жүкті арқалап жүре береді…
Есепсіздің есесі кетеді.
Негізгі мағынасы Есебін білмеген, ісін бақыламаған адамның тиесілі үлесі, ақысы қолынан кетеді: біреу алдап кетеді…
Есердің мақтағанынан
Естінің даттағаны артық.
Естінің даттағаны артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы кем, ойсыз адамның мақтаған сөзіне сенуден гөрі, парасатты, байсалды…
Есі кеткен ешкі жинар,
Ешкі жинап есін жияр.
Ешкі жинап есін жияр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы мен бағытын жоғалтқан адам пайдасыз іске ұрынып, ешкі жинап әлек…
Есіктен кіріп «төр менікі» деме,
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға орынсыз менмендік танытпауды ескертеді. Бір нәрсеге жетпей жатып, не оған толық лайық…
Ескісіз жаңа болмас,
Жамансыз жақсы болмас.
Жамансыз жақсы болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірде жаңа нәрсенің бәрі ескінің жалғасы екенін білдіреді. Яғни, бүгінгі жақсы, жаңа…
Ессізге ерік берсең, еңіретеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылы, сабыры жоқ адамға шексіз ерік берудің зиянын ескертеді. Тура мағынасында, ессіз…
Естіге айтқан ақыл сөз,
Шыңға тіккен тумен тең,
Ессізге айтқан ақыл сөз
Құмға сіңген сумен тең.
Шыңға тіккен тумен тең,
Ессізге айтқан ақыл сөз
Құмға сіңген сумен тең.
Негізгі мағынасы Бір ақыл сөз екі түрлі адамға айтылады. Естіге айтылғаны шыңға тігілген ту секілді: алыстан көрінеді…
Естіге екі сөз жетеді.
Негізгі мағынасы Есті адамға көп сөздің керегі жоқ: ол аз ғана ишарадан, қысқа ескертуден-ақ істің мәнін түсінеді…
Естілердің ақылын ескерген де есті.
Негізгі мағынасы Есті адамдар — көп көрген, сабырлы, ойлы кісілер. Мақал солардың ақылына құлақ асып, кеңесін ескерген…
Есуастан ел сұрама,
Есерсоқтан жөн сұрама.
Есерсоқтан жөн сұрама.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы кем, есі дұрыс емес адамнан елдің жайын да, дұрыс жолды да сұраудың…
Ет дәмділігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мен ұрлығымды қояр едім.
Негізгі мағынасы Ұрының сөзі: ет дәмді болуын қойса, мен де ұрлықты қояр едім. Яғни ол кінәні өзінен емес, еттің…
Етегі елпі, жеңі желпі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай әдемі, сәнді көрінгенімен, ішкі мазмұны әлсіз, жеңіл-желпі адамды не істі меңзейді…
Етік жамағанды көрдік,
Тақия жамағанды көрмедік.
Тақия жамағанды көрмедік.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ұсақ көрінгенімен, адамның орынсыз, ұятсыз мінезін сынайды. Етік жамау — қалыпты…
Етікшіден құлаш қаш,
Бізі тиер көзіңе,
Тілі тиер өзіңе.
Бізі тиер көзіңе,
Тілі тиер өзіңе.
Негізгі мағынасы Етікшіден құлаш қаш, бізі көзіңе тиер, тілі өзіңе тиер дейді. Мақал әзілмен айтылған: жұмыс істеп…
Етке тойғанның емі табылмайды.
Негізгі мағынасы Етке әбден тойған, асты шамадан тыс жеген адам ауырып қалса, оған ем табу қиын деген ой. Халық…
Жабу қисың емес, түйе қисық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай жаман көрінген нәрсені орынсыз кінәламау керек дегенді білдіреді. Тура мағынасы…
Жабыны жауға мінбе жалы бар деп,
Жаманмен құда болма малы бар деп.
Жаманмен құда болма малы бар деп.
Негізгі мағынасы Жалы қалың, сырты толық екен деп жабыға мініп жауға аттанба, малы көп екен деп жаман адаммен құда…
Жабы семірсе, желік бітеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жабы, яғни күтімі нашарлау, әлсіздеу ат семірсе, оның бойына желік кіріп…
Жағымпаз надан жаудан жаман.
Негізгі мағынасы «Жағымпаз надан жаудан жаман» деген мақал сырт көзге жылпос, тіл табысқыш көрінгенімен, ішкі дүниесі…