Жалқау көп ұйықтайды, іс жақпайды,
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалқау адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында ол көп ұйықтап, жұмысқа зауқы соқпайтын, тапсырма берілсе, оны орындаудың орнына сылтау айтып, қыдырып-күліп жүретін адамды сипаттайды. Астарлы мағынасы — еңбекке немқұрайлы қараған кісі өмірде де ілгері баспайды, ісі өнбейді, елге де, өзіне де пайдасы аз болады. Яғни, жалқаулық адамды кейін тартып, жауапкершіліктен алыстатады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көп ұйықтайды» деген сөз — әрекетсіздік пен енжарлықтың белгісі. «Іс жақпайды» тіркесі істің жүрмеуін, берекесіздігін білдіреді. Ал «мойынсұнбай қылжақтайды» дегені — тапсырманы байыппен қабылдамай, қалжыңға салып, жауаптан қашуды көрсетеді. Бұл образдар жалқаудың мінезін нақты әрі мысқылмен суреттеп тұр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал оқуында да, жұмыста да пайдалы. Мысалы, студент үй тапсырмасын уақытында орындамай, сабақты кейінге қалдыра берсе, соңында үлгерімі төмендеп, өзіне қиындық тудырады. Сондықтан мақал адамды уақытты бос өткізбей, еңбекке, тәртіпке, жауапкершілікке шақырады.
Jumys tapsyrsa, moıynsunbaı qyljaqtaıdy.