Жаман адамды жақынға санама,
Жаман жолды жақынға санама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, теріс ниетті адамды өзіңе жақын тартпа, сондай-ақ зиянды, бұрыс істі өзіңе үйреншікті жол қылма деген ескерту. Астарлы мағынасы — адам өмірінде орта мен жолдың әсері өте күшті. Кіммен аралассаң, қандай іске ерсең, соның ықпалы мінезіңе, тағдырыңа, болашағыңа әсер етеді. Сондықтан жаман адамнан да, жаман әдеттен де аулақ болған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жақын» сөзі тек арақашықтықты емес, ішкі байланыс пен сенімді білдіреді. Ал «жаман жол» — тура жолдан тайдыратын, пайдасынан зияны көп әрекет пен өмір салтының бейнесі. Халық жаман адамды да, жаман жолды да бірдей қауіпті деп көрсетеді, өйткені екеуі де адамды аздырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал достық таңдауда, әлеуметтік ортада және интернеттегі ықпалға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, жасөспірім бос жүрген, тәртіпсіз ортаға ерсе, оқуын да, мінезін де бұзып алуы мүмкін. Сол кезде үлкендер: «Жаман адамды жақынға санама» деп ескертіп, дұрыс ортаны таңдауға шақырады.
Jaman joldy jaqynǵa sanama.