Жақсы топта танылады,
Мырза жоқта танылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен ортаның байланысын көрсетеді. Бірінші жолда жақсы адам өз ортасында, жақсы адамдардың арасында көрінеді деген ой бар. Ал екінші жолда шын мәніндегі мырзалық, жомарттық, кісілік адам жоқта, яғни көпшілік өзіне қарамайтын сәтте байқалады деген астар бар. Демек, адамның шынайы болмысы мақтауға немесе көзге түсуге тырысқанда емес, ісімен, мінезімен танылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "топ" — орта, қауым, жұрт. Адамның қадірі өзі жүрген ортада ашылатынын білдіреді. "Мырза" сөзі тек бай не төре емес, кеңпейіл, жомарт, сыйлы адам ұғымында қолданылған. "Жоқта танылады" дегені — адамның ішкі мінезі, шынайы адамгершілігі сырт көз жоқ кезде көрінеді деген теңеу. Яғни, сөзден гөрі іс, даңқтан гөрі шын қасиет жоғары.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды біреудің мінезін немесе беделін тек сыртқы сөзіне қарап емес, нақты әрекетіне қарап бағалағанда қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер басшы жанында ғана сыпайы болып, ал күнделікті жұмыста жауапсыздық танытса, оның шынайы болмысы әшкереленеді. Ал керісінше, көп көзге түспей жүрсе де, өзгеге үнсіз көмек беретін адам — нағыз мырза.
Myrza joqta tanylady.