Жалқауға күнде той.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жалқауға күнде той» деген мақал жалқау адам еңбек етпей-ақ өмірдің қызығын көргісі келетінін әжуалайды. Тура мағынасында той — молшылық пен көңіл көтеру күні, ал астарлы мағынасында жалқау кісіге әр күн мереке сияқты көрінеді: ол жұмысқа, жауапкершілікке емес, дайын қызыққа, жеңіл пайдаға бейім болады. Мұнда халық жалқаулықтың адамды тәртіптен, берекеден, нақты тіршіліктен алыстататынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Күнде той» деген тіркес — тоқшылық, қызық, еркелік бейнесі. Бірақ бұл мақалда ол мақтау емес, керісінше мысқыл ретінде айтылған. Той әрдайым бола бермейтін ерекше қуанышты күн ғой, ал жалқау адам үшін сол қуаныштың өзі әдетке айналғандай суреттеледі. Яғни, ол еңбектің ауырлығын емес, дайын мәз-мейрамды ғана қалайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқуында, жұмыста немесе үй тіршілігінде үнемі қашқақтап, тек демалыс пен қызық іздейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, студент тапсырмасын уақытында орындамай, соңынан бәрін жеңілдетіп алғысы келсе, үлкендер: «Жалқауға күнде той» деп ескертуі мүмкін. Мұнда ой — табыс та, қуаныш та еңбексіз келмейді.