Жаман ініге аға болма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі нашар, жөн білмейтін ініге аға болып, оған толық сеніп, сүйеніш болу қиын дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы: адам өзінен төменге қамқор болғанда да, оның пейілі мен тәрбиесін ескеру керек. Жаман ниетті, тәрбиесіз не сыйластықты білмейтін адамға қанша жол көрсетсең де, ол жауапсыздық танытып, жақсылықты қадірлемеуі мүмкін. Сондықтан мақал сақтыққа, таңдаулы араласуға, орынсыз сенім артпауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аға» — тек үлкен бауыр емес, қорған, тәрбиеші, жөн сілтеуші бейнесі. «Іні» — кіші, тәуелді, бағыт алуы тиіс адам. Ал «жаман іні» деген тіркес мінезі бұзылған, сөзге тоқтамайтын, ықылассыз жанды меңзейді. Яғни туыстық атаулар арқылы адамаралық жауапкершілік пен сенімнің салмағы көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жұмыс, оқу не достық қатынаста да айтылады. Мысалы, бір адам үнемі уәдесінде тұрмай, басқаның еңбегін бағаламаса, оған қайта-қайта сеніп, жауапты іс тапсыру дұрыс емес. Яғни жақсылық жасау керек, бірақ адам мінезін де танып барып әрекет еткен жөн.