Ақылды мен ақымақ туралы — 16-бет 1532
Сұрыптау:
Жаза баспас қадам жоқ,
Жаңылмайтын адам жоқ.
Жаңылмайтын адам жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының бәрі де қателесетінін айтады. Тура мағынада адам жүргенде сүрініп-жығылуы…
Жаза баспас мерген болмас,
Жаңылмас жан болмас.
Жаңылмас жан болмас.
Негізгі мағынасы Жазым баспайтын мерген болмайды, жаңылмайтын жан болмайды дейді: ең шебер адам да кейде қателеседі…
Жазғытұрымғы жел жардай атанды жығады.
Негізгі мағынасы Жазғытұрымғы желдің күші ерекше болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағына — көктемге таяу, ауа…
Жазылармын деп ауру үмітті,
Байырмын деп жарлы үмітті,
Кетермін деп қыз үмітті.
Байырмын деп жарлы үмітті,
Кетермін деп қыз үмітті.
Негізгі мағынасы Ауру адам «жазыламын» деп, жарлы «байимын» деп, бойжеткен «күйеуге шығамын» деп үміттенеді. Мақал әр…
Жазымсыраған қыстан без,
Жасымсыраған қыздан без.
Жасымсыраған қыздан без.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай именіп, шын ойын жасырған адамнан сақ болуды ескертеді. Тура мағынада «жазымсыраған…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жайынның аузы кең, арты тар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай кең, ауқымды көрінген нәрсенің іші тар, пайдасы аз болуы мүмкін екенін білдіреді…
Жақсы адам алтын басын еңкейтеді,
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы мен жаманды салыстырып тұр. Тура мағынасында «алтын басын еңкейту» — адамның өзінен…
Жақсы аз, жаман көп,
Бидай аз, сабан көп.
Бидай аз, сабан көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егін орылғанда бидайдан гөрі сабан көп болады. Астарлы мағынасы: дүниеде…
Жақсы ат алдынан сүрінбей,
Артынан сүрінеді.
Артынан сүрінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік те мықты ат алдан сүрінбей, кейде артқы аяғынан шалынып құлайды…
Жақсы атқа бір қамшы,
Жаман атқа мың қамшы.
Жаман атқа мың қамшы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атқа бір-ақ қамшы да жеткілікті, ал жаман атқа қанша ұрсаң да…
Жақсы аттан жығылса,
Жаман адам табалар.
Жаман адам табалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік, жақсы ат сүрініп немесе жығылып қалса, жұртқа бір сәт әлсіз…
Жақсы - бір қатыннан туады,
Жаман - әр қатыннан туады.
Жаман - әр қатыннан туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезінің, тәрбие мен тектіліктің бірлігін астарлап айтады. Тура мағынада жақсы адам…
Жақсыға айтсақ, білер,
Жаманға айтсаң, күлер.
Жаманға айтсаң, күлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзді қабылдау қабілеті мінезіне байланысты екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, ақылды…
Жақсыға айтсаң, бітірер,
Жаманға айтсаң, жекірер.
Жаманға айтсаң, жекірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен қабылдау қабілетін салыстырады. Жақсы, парасатты адамға ақыл, өтініш…
Жақсыға жаман тең келмес,
Көтергенмен кеудесін.
Көтергенмен кеудесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы адам мен жаман адамның арасы жер мен көктей екенін білдіреді. Жақсының ісі, мінезі…
Жақсыға жанас, жаманнан адас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға жақында, жаман кісіден аулақ жүр деген ой. Астарлы мағынасы…
Жақсыға жармас, жаманмен арбас.
Негізгі мағынасы Жақсы адамға жақында, одан үйрен, өнеге ал деген ой бар. Ал жаман мінезді кісімен босқа сөз…
Жақсыға қылған жақсылық
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жасаған ісі, әсіресе жақсылықтың кімге жасалғанына байланысты бағаланатынын айтады…
Жақсыға сөз батады,
Жаманға шөп батады.
Жаманға шөп батады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзге, сынға, ескертпеге деген қарым-қатынасын аңғартады. Жақсы адам пайдалы сөзді…
Жақсыға сұқтан, жаманнан сақтан.
Негізгі мағынасы Жақсы адамға қызыға қара, одан үлгі ал, ал жаман адамнан сақ бол, аулақ жүр дейді. Мақал адамның қалай…
Жақсыда мін жоң,
Жүйрікте сын жоқ.
Жүйрікте сын жоқ.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның бойынан ұсақ мін іздеу орынсыз, ал жүйрік тұлпардың шабысына сын жоқ деген ой айтылады…
Жақсыдан жаман туса,
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
Емі табылмас.
Жаманнан жақсы туса,
Теңі табылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қадірі тек шыққан тегіне емес, өз болмысы мен тәрбиесіне байланысты екенін…
Жақсы екен деп жүрерсің,
Күнің түскенде білерсің.
Күнің түскенде білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсе немесе бір адам сырт көзге жақсы көрінуі мүмкін, бірақ оның шын…
Жақсы жатырқамайды,
Аңқау аңдамайды,
Әңгүдік тыңдамайды.
Аңқау аңдамайды,
Әңгүдік тыңдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезін үш қырынан салыстырады. Жақсы адам жатырқамайды, яғни бөтенсімей, кісіге…
Жақсы жігіт
Ақылына жеңдіріп, іс қылар.
Жаман жігіт
Оңай істі күш қылар.
Ақылына жеңдіріп, іс қылар.
Жаман жігіт
Оңай істі күш қылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда жақсы жігіттің ерекшелігі — ашуға берілмей, ақылға салып әрекет етуі айтылған. Ол істі…
Жақсы кісі
Ақылымен тәуір болады,
Мінезі қорғасындай ауыр болады,
Құлағы өсек естімес сауыр болады,
Кедейдің жалғыз керіндей,
Құйрығы шолақ, арқасы жауыр болады.
Ақылымен тәуір болады,
Мінезі қорғасындай ауыр болады,
Құлағы өсек естімес сауыр болады,
Кедейдің жалғыз керіндей,
Құйрығы шолақ, арқасы жауыр болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда жақсы адамның ең басты өлшемі — байлығы не сыртқы көрінісі емес, ақылы мен мінезі екені…
Жақсы кісі қырқында толады,
Жаман кісі қырқында солады.
Жаман кісі қырқында солады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен болмысы жаспен бірге айқындала түсетінін меңзейді. «Қырық» — тура…
Жақсы кісі мақтанса,
«Жаманнан қалдым» дер.
Жаман кісі мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
«Жаманнан қалдым» дер.
Жаман кісі мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезі мен болмысын мақтан арқылы әшкерелейді. Жақсы кісі өзіне өзі тоқ, кішіпейіл…
Жақсы көргенін,
Жаман бергенін айтады.
Жаман бергенін айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен танымын көрсетеді: жақсы көрген нәрсесін ол мақтап, жақсы жағынан…
Жақсымен жүрсең,
Жақсымен жақсы боларсың.
Жаманмен жүрсең,
Жын ұрып, бақсы боларсың.
Жақсымен жақсы боларсың.
Жаманмен жүрсең,
Жын ұрып, бақсы боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезі мен ортаның ықпалы күшті екенін білдіреді. Жақсы адаммен аралассаң, оның…
Жақсыны арман аздырар,
Жаманды құлқын тоздырар.
Жаманды құлқын тоздырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезінің түбін екі түрлі қасиетпен ашады. Жақсы адам арман-мақсатқа, биік мұратқа…
Жақсыны жамандаса,
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды орынсыз жамандасаң, оның абыройы тіпті өсіп, ел ішіндегі…
Жақсыны мақтасаң сақтанады,
Жаманды мақтасаң қомданады.
Жаманды мақтасаң қомданады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз мақтаудың зиянын ескертеді. Жақсы адамды тым асыра дәріптесең, ол өзін…
Жақсының алдында жазыларсың,
Жаманның алдында тарыларсың.
Жаманның алдында тарыларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз ортасына қарай ашылып не қысылып жүретінін білдіреді. Жақсы, парасатты, кең мінезді…
Жақсының алдында - ізет,
Жаманның алдында - күзет.
Жаманның алдында - күзет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста орын мен өлшемді сақтауды үйретеді. Жақсы, өнегелі, парасатты…
Жақсының кегі
Жібек орамал кепкенше.
Жаманның кегі
Басы жерге жеткенше.
Жібек орамал кепкенше.
Жаманның кегі
Басы жерге жеткенше.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсылық пен жамандықтың кек сақтауына салыстырмалы баға береді. Жақсы адам ренжісе де…
Жақсының өзі кішік, ойы биік.
Негізгі мағынасы Жақсы адам өз ісімен де, мінезімен де қарапайым болады. Ол өзін өзгеден жоғары қоймайды, кішіпейіл…
Жақсының сөзі кепіл,
Жаманның өзі кепіл.
Жаманның өзі кепіл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның айтқан сөзі сенімге тұрады, ал жаман адамның өз басы да…
Жақсының сөзі шамдай жарық,
Айдай анық.
Айдай анық.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның сөзі әрдайым түсінікті, дәл және көңілге қонымды болады. Ол адамды адастырмайды, күмәнді…
Жақсының тілі тәтті,
Жаманның жаны тәтті.
Жаманның жаны тәтті.
Негізгі мағынасы Жақсы адамның сөзі жұмсақ, сыпайы, көңілге жағымды болады. Ол біреуді ренжітпей, ойлы да орынды…