Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.7K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Ақылдының алдымен жүр,
Ақымақтың артымен жүр.
Ақымақтың артымен жүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласқанда оның ақылына, ісіне, мінезіне қарап жүру керек екенін білдіреді. Ақыл...
Шыбық тимей шыңқ етер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның орынсыз ашуланғыш, қызба мінезін сипаттайды. Тура мағынасында, шыбық тимесе де ды...
Өспейтін бала өнбейтін дауды қуады.
**Негізгі мағынасы** Өспейтін бала өнбейтін дауды қуады дегені — ақылы толыспаған, тәрбиесі жетілмеген адам пайдалы іске...
Малдан айырылсаң да, ақылдан айырылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең үлкен байлық — мал-мүлік емес, ақыл екенін ескертеді. Малдан айырылу, дүние жоғ...
Аюды жеңген - жарты ер,
Ашуды жеңген - бүтін ер.
Ашуды жеңген - бүтін ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аю сияқты айбарлы, қауіпті аңды жеңген адам ерлік көрсетті деген ой. А...
Сақалды құл жарытпас.
**Негізгі мағынасы** «Сақалды құл жарытпас» деген мақал тура мағынасында сақалды адамның құл бола алмайтынын білдірмейд...
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Тіл жүйрігі қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеде аттың жүйрігі озып, ал сөз сайысында тілдің жүйрігі ұтады. Аста...
Қойға қоңырау жараспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой мойнына тағылған қоңырау оған жараспайды, өйткені қой тыныш, момын...
Сүйреп қосқан тазы түлкі алмайды.
**Негізгі мағынасы** Сүйреп, зорлап немесе дайын емес нәрсені күштеп қосудан пайда болмайды деген ой айтылады. Тура мағы...
Алмастың жауы - қорғасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, алмасқа ең қауіпті нәрсе — қорғасын, яғни жұмсақтау, бірақ ауы...
Жақсының өзі кішік, ойы биік.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз ісімен де, мінезімен де қарапайым болады. Ол өзін өзгеден жоғары қоймайды, кішіпейіл...
Ақылды мақтанса, іс тындырар,
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
Ақымақ мақтанса, аяғын сындырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл мен ақымақтықтың айырмасын айқын көрсетеді. Ақылды адам өзіне сенімді болып, дабыра...
Елгезек екі айтқызбайды.
**Негізгі мағынасы** «Елгезек екі айтқызбайды» деген мақал тез қимылдайтын, сөзді іліп әкететін, тапсырманы бір айтқанд...
Түйені ит жетелейді,
Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.
Сондықтан түйе қасқырды ит екен дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге үлкен, айбарлы көрінген нәрсені кейде әлсіз, лайықсыз адамның жетектеуі мүмкін...
Жүрем десең, көре бересі,
Көре берсең, көне бересің.
Көре берсең, көне бересің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолында тек қарап, бақылап, үнсіз көне берсе, бірте-бірте ішкі қайраты азайы...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.