Ақылды мен ақымақ туралы — 19-бет 1532
Сұрыптау:
Жауызға айтқан жылы сөз,
Суға жазған сертпен тең.
Суға жазған сертпен тең.
Негізгі мағынасы Қатыгез, жауыз адамға айтылған мейірімді, жылы сөз — суға жазылған ант сияқты: ізі қалмайды, ешқандай…
Жауың тышқан болса, арыстан деп қара.
Негізгі мағынасы Жауың тышқандай әлсіз болса да, оны арыстандай күшті деп біл деген сөз. Мақал жауды, қарсыласты…
Жегені - кебек, кигені - жібек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі тұрмысының арасында үлкен алшақтық бар екенін білдіреді…
Жел сөзбен жәрдем берген,
Есектен сауын берген.
Есектен сауын берген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай көмектескенсіп, шын мәнінде пайдасы жоқ адамды әжуалайды. «Жел сөзбен жәрдем берген»…
Жемісті ағаштың мәуесі төмен.
Негізгі мағынасы «Жемісті ағаштың мәуесі төмен» деген мақалдың тура мағынасы — жемісі мол, бұтағы ауырлаған ағаштың…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жеңіл тулақ желге ұшар.
Негізгі мағынасы Жеңіл тулақ желге ұшар деген мақалдың тура мағынасы — салмағы жоқ, жеңіл нәрсені жел оңай көтеріп…
Жең ұшынан жалғасқан.
Негізгі мағынасы Жең ұшынан жалғасқан дегені — жасырын келісіп, астыртын байланысқан деген сөз. Тіркес көбіне пара беру…
Жеп жеті болмас, жалап жетпіс болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені жеп те, жалап та көбейтіп, шекке жеткізе алмайсың. Астарлы…
Жер астында алтын бар,
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
Қаза берсең, табасың.
Бау бар жерде жеміс бар,
Кеулей берсең, табасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жерді қаза берсең, астынан алтын табылуы мүмкін; бауы бар жерді…
Жетелеген ит аңға жарамас.
Негізгі мағынасы Жетелеген ит аңға жарамас деген мақал адамның өз ісін өз бетімен, еркін әрі жауапкершілікпен атқаруы…
Жетелеген төбет қораға үрмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жетектеп, ұстап тұрған төбет өз қорасына да үрмейді. Астарлы мағынасы…
Жетесі асыл арланбас,
Жеті атасына дарымай.
Жеті атасына дарымай.
Негізгі мағынасы Жетесі асыл адамның ар-намысы, ұяла білуі өз-өзінен пайда болмайды, ол жеті атасынан дарып, тектен…
Жетесі жаман жас бала,
Жетпістегі шалмен тең.
Жетпістегі шалмен тең.
Негізгі мағынасы Жетесі, яғни ішкі болмысы, тәрбиесі жаман жас бала жетпістегі қарттан артық емес: оның жастығы бар…
Жетесізге сөз өтпейді.
Негізгі мағынасы «Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылсыз, түсінгісі келмейтін, өз дегенінен қайтпайтын адамға қанша…
Жетім бала секілді жездем пақыр.
Негізгі мағынасы Қайын жұртына келген жезде жетім балаға ұқсайды: жұрттың бәрі оны әзілге айналдырып, кәде сұрап…
Жиен неге ел болмайды, малы болса;
Желке неге ас болмайды, майы болса.
Желке неге ас болмайды, майы болса.
Негізгі мағынасы Малы болса, жиен неге ел болмасын, майы болса, желке неге ас болмасын деген сұрақ. Бұл — «Жиен ел…
Жігітсінген желбуаз келеді.
Негізгі мағынасы Жігітсінген желбуаз келеді — өзін жігітпін деп көрсетуге тырысып, кеуде керетін адам іс жүзінде…
Жігіттің екі өнері бар:
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Негізгі мағынасы Мақал жігітке қажет екі өнерді атайды: бірі — атқанын құлатып, күрескенін жығатын ептілік пен күш…
Жігіттің жайын жолдасына қарап жоры.
Негізгі мағынасы Жігіттің жай-күйін, мінезі мен ниетін білгің келсе, жолдасына қарап болжа. Адам өз ойын жасырып, сөзін…
Жіңішкені үзу оңай,
Жұқаны таптау оңай.
Жұқаны таптау оңай.
Негізгі мағынасы Жіңішкені үзу оңай, жұқаны таптау оңай дейді. Мақал әлсіздің, жалғыздың зиянға оңай ұшырайтынын…
Жітікке саяқ қосылып.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жүрісі шапшаң, мінезі сергек, ісі жүйрік адамға жеке жүрген, саяқ мінген…
Жоғалған пышақтың сабы алтын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жоғалған пышақ табылса, оның сабы алтын болса да, бұрынғы иесіне…
Жоғалмағанның бәрі түгел.
Негізгі мағынасы Көшіп-қонғанда, малды санағанда немесе жолдан оралып жүкті тексергенде адам алдымен «бірдеңе жоғалған…
Жоқты бардай, ақсақты тыңдай етеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жоқ нәрсені бар сияқты көрсетіп, әлсізді мықты етіп көрсету. Астарлы…
Жоқты жара деме,
Көлеңкені қара деме.
Көлеңкені қара деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды көрінгенге үстірт баға бермеуге шақырады. Тура мағынасында «жоқ» дегенді жараға…
Жоқты жонады.
Негізгі мағынасы «Жоқты жонады» деген мақалдың тура мағынасы — қолда жоқ нәрсені «жону», яғни жоқтан бар жасау, барды…
Жорғадан туған жортақ бар,
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қасиеті тек ата-текпен өлшенбейтінін аңғартады. Тура мағынасында: жорға мінгеннен…
Жорғалымен жолдас болма,
Атақтымен ойнас болма.
Атақтымен ойнас болма.
Негізгі мағынасы Мақал тең емес серіктестіктен сақтандырады. Тура мағынасы: астында жорға аты бар адаммен жолдас болма…
Жорға мінген жолдасынан айырылар,
Көп жасаған құрдасынан айырылар.
Көп жасаған құрдасынан айырылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмір жолында бәрі уақытша екенін, байлық та, мәртебе де, қуаныш та ұзаққа…
Жорғаның қадірін желгенде біледі,
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның, не жақсы нәрсенің шын бағасы көбіне ол көзден таса болғанда, не айырылғанда ғана…
Жорғаң болса, өрге сал,
Ісің ақ болса, көпке сал.
Ісің ақ болса, көпке сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жорға атты адам өрге шығарса да шаршамайды, жүрісі жайлы, жүрдек болады…
Жуас тананы патша мінеді,
Жуас адамды әркім іледі.
Жуас адамды әркім іледі.
Негізгі мағынасы Тым жуас, бәріне көнетін тананы кім көрінген мініп кетеді, тіпті тана мінуді өзіне ар санайтын…
Жуастан жуан шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әлсіз, момын көрінген адамнан да кейін ірі, қайратты, беделді тұлға шығуы…
Жуас түйеге әркім ие.
Негізгі мағынасы Жуас түйеге әркім ие деген мақалдың тура мағынасы — мінезі момын, жуас түйені кез келген адам басқарып…
Жуастың бір аты жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жуас, тым жұмсақ адамды ел бір қырынан ғана емес, кейде «әлсіз», «ештеңеге…
Жүйрік атқа жал бітпес,
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың жалын біреу тек қана айтумен өсіре алмайды, ал мал да…
Жүйрік атқа мінген Құдайын ұмытар.
Негізгі мағынасы Жүйрік атқа мінген адам Құдайын ұмытады — табысқа, билікке, байлыққа жеткен кісі масаттанып…
Жүйрік ат шаппаса да, қырындайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік ат шаба алмаса да, өзінен-өзі қырындап, сергек, дайын күйде тұрады…
Жүйрік бестіден,
Кеңдік келбеттіден шығады.
Кеңдік келбеттіден шығады.
Негізгі мағынасы Мақал әр қасиеттің өз белгісі, өз бастауы болатынын айтады. «Жүйрік бестіден шығады» — жүйрік ат күші…
Жүйрікке озудан қалу қиын.
Негізгі мағынасы Жүйрікке озудан қалу қиын деген мақалдың тура мағынасы — шапшаң, екпінді аттан ілгері шығып кету оңай…