Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Ел сыйлаған есікте отырмас.
**Негізгі мағынасы** «Ел сыйлаған есікте отырмас» деген мақалдың тура мағынасы — халық қадірлеген, абыройлы адам ешқаша...
Сорлы ырым етер, ырымы қырын кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тағдырға сеніп, орынсыз ырымға тым арқа сүйеген адамның ісі оңға баспайтынын білдіреді. Т...
Көңілі су сепкендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңілі бірден басылып, суық тартып, жабырқап қалған күйін білдіреді. Тура мағынас...
Байдан пайда құтылмас.
**Негізгі мағынасы** «Байдан пайда құтылмас» деген мақал бай адамның байлығы мен дәулеті өзінен алшақтап кетпейтінін, я...
Жылқыда өт жоқ, құста сүт жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз табиғаты, өз болмысы бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жылқыда өт бол...
Сәлеміне қарай жауабы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның берген сәлемі мен ниетіне қарай жауап қайтару керек екенін білдіреді. Тура мағына...
Жақсылық көрсем - өзімнен,
Жамандық көрсем - өзімнен.
Жамандық көрсем - өзімнен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына келген жақсылық та, жамандық та көбіне өз іс-әрекетінің, мінезінің, таңдау...
Ашынғанның тілі ащы.
**Негізгі мағынасы** «Ашынғанның тілі ащы» деген мақал адамның көңілі қатты күйзеліп, ыза мен ренішке толғанда сөйлеген...
Қостың кішісі болғанша,
Иттің күшігі бол.
Иттің күшігі бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен, берік қостан гөрі кіші, жұпыны қостың ішінде болғанша, иттің кү...
Ер сасқанда белгілі,
Ат шапқанда белгілі.
Ат шапқанда белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы қиын сәтте, сын үстінде көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, аттың ш...
Қарау адам күншіл,
Мекер адам міншіл.
Мекер адам міншіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі екі жаман қасиетті әшкерелейді: қарау, яғни іштарлық пен күншілдік, сонд...
Ақылдының алдымен жүр,
Ақымақтың артымен жүр.
Ақымақтың артымен жүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласқанда оның ақылына, ісіне, мінезіне қарап жүру керек екенін білдіреді. Ақыл...
Ине көзінен сынады,
Шешен сөзінен сынады.
Шешен сөзінен сынады.
**Негізгі мағынасы** Ине көзінен сынады, шешен сөзінен сынады деген мақал сөздің де, істің де өз өлшемі, өз сынағы бар е...
Ой түбі - алтын, ойын түбі - от.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойлап, ақылға салып істеген істің соңы пайдалы, берекелі болатынын білдіреді. «Ой түбі —...
Шөлмек мың күн сынбайды,
Бір күн сынады.
Бір күн сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шөлмек ұзақ уақыт бойы бүтін тұрып, бір сәтте ғана сынып кетуі мүмкін....
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.