Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Бір күн қарны ашқаннан,
Қырық күн ақыл сұрама.
Қырық күн ақыл сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның ақыл айтуға, жөн сілтеуге онша жарамайтынын білдіреді. Тура мағынасында қарны...
Орақ ауызды, от тілді.
**Негізгі мағынасы** «Орақ ауызды, от тілді» деген мақал сөзге ұста, ойы өткір, айтқаны нысанаға дәл тиетін адамды сипа...
Жаманға,
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның көңілі де, ниеті де тұнжыраңқы болатынын білдіреді. Тура мағынада күндіз де...
Жақсыға айтқан тура сөз,
Жасақ тіккен тумен тең.
Жаманға айтқан тура сөз,
Құмға құйған сумен тең.
Жасақ тіккен тумен тең.
Жаманға айтқан тура сөз,
Құмға құйған сумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға шындықты ашық айту пайдалы, ал жаман адамға қанша тура сө...
Инабат - ер азығы,
Инабатты ер - ел қазығы.
Инабатты ер - ел қазығы.
**Негізгі мағынасы** Инабат — адамның ішкі мәдениеті, әдептілігі, ұят пен кішіпейілділігі. Мақалдың тура мағынасы бойынш...
Мал басынан байланады,
Адам тілінен байланады.
Адам тілінен байланады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: малды байлап ұстамаса, ол еркін кетіп қалады. Астарлы мағынасы: адам да өз...
Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл.
**Негізгі мағынасы** Білімсіз адам, әсіресе жас ұрпақ, сырттай көрікті болғанымен, ішкі мәні кем болады деген ой айтылад...
Ырыс баққан дау бақпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ырысқа, береке мен несібеге ұмтылған адам дау-дамайға, жанжалға бармай...
Бес саусақ бірдей емес.
**Негізгі мағынасы** «Бес саусақ бірдей емес» деген мақал адамдардың, нәрселердің, қабілеттердің бәрі біркелкі болмайтын...
Борыш көркі - төлеген.
**Негізгі мағынасы** «Борыш көркі — төлеген» деген мақал қарыздың да, уәденің де сәні оны дер кезінде өтеуде екенін біл...
«Тоба! Тоба!>> тоң майды да ит жейді екен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде күтпеген, тіпті адам ойына кірмейтін құбылыстар болатынын білдіреді. Тура мағынасы...
Кімнің жерін жерленсең,
Соның жырын жырларсың.
Соның жырын жырларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай ортада өсіп, кімнің қоластында, кімнің ықпалында жүрсе, соның сөзін сөйлеп, соны...
Бақа сисе, көлге сеп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бақа қақсап бақылдаса, оның дауысы өзіне тән ортада — көлде ғана еленед...
Ел сыйлаған есікте отырмас.
**Негізгі мағынасы** «Ел сыйлаған есікте отырмас» деген мақалдың тура мағынасы — халық қадірлеген, абыройлы адам ешқаша...
Сорлы ырым етер, ырымы қырын кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тағдырға сеніп, орынсыз ырымға тым арқа сүйеген адамның ісі оңға баспайтынын білдіреді. Т...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.