Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Ине көзінен сынады,
Шешен сөзінен сынады.
Шешен сөзінен сынады.
**Негізгі мағынасы** Ине көзінен сынады, шешен сөзінен сынады деген мақал сөздің де, істің де өз өлшемі, өз сынағы бар е...
Шөлмек мың күн сынбайды,
Бір күн сынады.
Бір күн сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шөлмек ұзақ уақыт бойы бүтін тұрып, бір сәтте ғана сынып кетуі мүмкін....
Салт атты, сабау қамшылы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда салт мінген, қолында сабау қамшысы бар адамды суреттейді. Астарлы мағын...
Досы көпті жау алмайды,
Ақылы көпті дау алмайды.
Ақылы көпті дау алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп досы бар адамға жау батпайды, ал ақылы мол адамды дау жеңе алмайды...
Әркім өз ойынан хабар берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзі мен ісі оның ішкі ойынан, ниетінен хабар беретінін білдіреді. Яғни, кісі қа...
Түйенің танығаны - жапырақ.
**Негізгі мағынасы** «Түйенің танығаны - жапырақ» деген мақал әркімнің өз болмысына, өресі мен әдетіне сай нәрсені ғана...
Ерке бала екі жылар.
**Негізгі мағынасы** Ерке өскен бала көп жағдайда айтқанын орындатуға үйренеді, төзімі аз болады. Сондықтан аз ғана қиын...
Аштың ақылы астан әрі аспайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның ойы мен назары ең алдымен ас-тағамға ауады дегенді білдіреді. Тура мағынасында...
Жұтқан жұтамас.
**Негізгі мағынасы** «Жұтқан жұтамас» деген мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені жұтып қойған адам қайта жұта алмайды. А...
Келін жаман емес,
Келген жері жаман.
Келген жері жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал келінді жеке кінәламай, оның мінезі мен болмысы көбіне түскен ортасына, яғни келген жерін...
Халқын ойламаған хан семіз,
Дүние оған су-теңіз.
Дүние оған су-теңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған адамның ең басты міндеті — өз пайдасын емес, халқының қамын ойлау екенін айт...
Әр іске ақыл сыншы.
**Негізгі мағынасы** Әр істі бастарда да, атқарғанда да ақылға салу керек деген сөз. Тура мағынасында «ақыл» — істің дұр...
Алажағым кетсе де, айтажағым кетпесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда дүние-мүлік, мал, не басқа да артық қазына азайса да, ең қымбат...
Ай десе, аузы бар,
Күн десе, көзі бар.
Күн десе, көзі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте сұлу, көркем, мінсіз адамды суреттейді. Тура мағынасында, «ай десе аузы бар, күн десе...
Өзім деген өзекке теппес.
**Негізгі мағынасы** «Өзім деген өзекке теппес» деген мақал адам баласы өзіне жақын, өзіме тартады деп есептеген кісіге...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.