Көңілдегі көрікті ойдың
Ауыздан шыққанда өңі қашады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішіндегі әдемі, әсерлі ой кейде ауызға шыққанда сол қалпын жоғалтып алатынын білдіреді. Яғни ойда тұрған сезім, ниет, қиял өте көркем болуы мүмкін, бірақ оны дәл жеткізе алмау салдарынан мәні солғындап кетеді. Адам ойлағанын дұрыс сөзбен, орнымен айтпаса, асыл ойдың сәні бұзылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңілдегі көрікті ой» — адамның ішкі дүниесіндегі әдемі, таза, ұтымды ой. «Өңі қашады» деген тіркес ойдың түрі бұзылып, көркі кетеді деген бейнелі мағына береді. Мұнда ойды тірі нәрседей сипаттап, оның да түрі, келбеті бардай етіп көрсеткен. Бұл сөздің құдіретін, ой мен тілдің арасындағы нәзік байланысты аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көп жағдайда сөйлеу мәдениетіне қатысты айтылады. Адам қандай да бір жақсы пікірді, өтінішті не ойды ретсіз, шала-пұла айтса, ол әсерсіз болып қалады. Мысалы, біреу жобасын өте жақсы ойластырып келгенімен, жиналыста ойын ретсіз жеткізсе, тыңдаушылар оның мәнін толық түсінбеуі мүмкін. Сондықтан ойды да, сөзді де тиянақты айту керек.
Aýyzdan shyqqanda óńi qashady.