Көмбенің иесі екеу:
біреуі - көмген, біреуі - көрген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көмген адам мен оны көріп тұрған адам ғана оның қайда екенін біледі. Астарлы мағынасы — құпия істің куәсі болмайынша, оның ақиқатын толық білу қиын. Яғни, бір іске екі адам ғана жауапты болса, екеуінің де сыры ортақ болады; ал сырт көз шындықты толық аңғармауы мүмкін. Мақал адамды сақ болуға, сенім мен жауапкершілікті дұрыс бағалауға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көмбе» — жасырынған сыр, құпия, белгісіз дүние деген бейнелі ұғым. «Көмген» — істі жасаған адам, ал «көрген» — оған куә болған адам. Осы екі образ арқылы халық құпияның иесі де, куәгері де бірге жауапты болатынын меңзейді. Сонымен қатар, бір істің шындығы көбіне екі адамның арасындағы байланыспен шектелетінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жасырын келісім, құпия ақпарат немесе ортақ жауапкершілік жайында қолдануға болады. Мысалы, екі қызметкер ғана құпия құжатты біліп, кейін ол сыртқа шықса, басшылық «көмбенің иесі екеу» деп, кінәні екеуіне де ортақ санауы мүмкін. Бұл сөз адалдық пен сақтықтың маңызын еске салады.
bireýi - kómgen, bireýi - kórgen.