Көктегі жұлдыз жиылса,
Бірден туған Айдай жоқ.
Өңкей жарлы жиылса,
Жалғыз үйлі байдай жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — аспанда қанша жұлдыз көп болса да, олардың бір өзі Айдай көркем де жарық бола алмайтыны; сол сияқты кедей-кепшік қанша жиналса да, бір дәулетті үйдің орнын толық баса алмайтыны. Астарлы мағынасы — көптің бәрі бірдей күшке, беделге не ықпалға ие бола бермейді, кейде жеке адамның, бір отбасының немесе бір мүмкіндігі мол ортаның салмағы басым түседі. Яғни, сан көп болғанмен, сапа, байлық, қуат, ықпал жағынан бәрі тең емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көктегі жұлдыз» — көп, бірақ әрқайсысы әлсіз, алыстағы жұртты білдіреді. «Бірден туған Ай» — даралықты, көркемдікті, салмақ пен жарықты бейнелейді. Ал «жарлы» мен «бай» салыстыруы тұрмыстық айырмашылықты көрсетеді: бірі — таршылықтағы көпшілік, екіншісі — мүмкіндігі мол жалғыз үй. Халық мұнда табиғаттағы ай мен жұлдызды өмір шындығына теңеп, ерекшелік пен әлеуеттің орнын ашып берген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал белгілі бір істі атқаруда тек көп адамның жиналуы жеткіліксіз екенін еске салады. Мысалы, бірнеше әлсіз топ бірігіп, жақсы ұйымдасқан бір компаниямен бәсекеде жеңілуі мүмкін. Сондықтан мақал ұйымшылдықты, сапаны және нақты мүмкіндікті бағалауға үндейді.
Birden týǵan Aıdaı joq.
Óńkeı jarly jıylsa,
Jalǵyz úıli baıdaı joq.