Адам туралы — 2-бет 4641
Сұрыптау:
Адам адамға, жан кеудеге мейман.
Негізгі мағынасы Жан — тәнге, кеудеге уақытша қонған қонақ: бір күні ол кеудеден шығып кетеді. Адам да адамның қасында…
Адам - адамға пана.
Негізгі мағынасы Пана — жел мен жаңбырдан, жаудан тасаланатын жер, қорған. Мақал адамның басқа адамға сондай қорған…
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
Жер дақылымен бай.
Негізгі мағынасы Жердің байлығы — оның дақылы, яғни өсіріп берген егіні, ал адамның байлығы — ақылы. Мақал адамды жерге…
Адам - ала, мал - құла.
Негізгі мағынасы «Ала» — бір түсті емес, түрлі түсті; ауыспалы мағынада әр түрлі, бірдей емес деген сөз. «Құла»…
Адам аласы - ішінде,
Мал аласы - сыртында.
Мал аласы - сыртында.
Негізгі мағынасы Малдың аласы — оның түсі: ақ-қарасы, шұбарлығы сырттан бірден көрінеді. Адамның аласы, яғни ниетіндегі…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Адам аласынан сөз аласы жаман,
Ой шаласынан сөз шаласы жаман.
Ой шаласынан сөз шаласы жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің адам өміріндегі орнын өте терең көрсетеді. Тура мағынасында, адамның бойындағы міннің…
Адам - ардақты ат.
Негізгі мағынасы Мұндағы «ат» — жылқы емес, есім, атау. Мақалдың айтары: «адам» деген атаудың өзі қадірлі, құрметті…
Адам әуелі бастан қартаяды.
Негізгі мағынасы «Адам әуелі бастан қартаяды» деген мақал адамның шын қартайуы тек жаспен өлшенбейтінін білдіреді…
Адам баладан өседі,
Сиыр танадан өседі.
Сиыр танадан өседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам да, мал да кішкентайынан өсіп-өнетінін білдіреді. Тура мағынасында, бала қалай ержетіп…
Адам баласы зарыға бермейді,
Ит баласы зорыға бермейді.
Ит баласы зорыға бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі ауырлық пен қысымның мәңгілік еместігін білдіреді. Адам қандай қиындық көрсе де…
Адам баласы ит жанды.
Негізгі мағынасы Ит қатты соққы көрсе де, аш-жалаңаш жүрсе де, тез тіріліп, қайта аяғынан тұрады. Халық осы қасиетті…
Адам баласы қайғысыз болмас,
Қайғысыз адам адам да болмас.
Қайғысыз адам адам да болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінде қайғы да, қиындық та болатынын айтады. Яғни, тіршілікте уайымсыз, мұңсыз адам…
Адам баласын заман өсіреді.
Негізгі мағынасы Адамды ата-анасы ғана емес, өзі өмір сүрген заман да тәрбиелеп, жетілдіреді: қиындығы шыңдайды…
Адам баласы үрген мес секілді,
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
Негізгі мағынасы Үрлеп толтырылған мес тығыны ашылса, ішіндегі ауа шығып, лезде солып қалады. Адам да сол сияқты: ішіне…
Адам басына әңгіртаяқ ойнатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында адамға ауыр соққы, қатал жаза, үлкен…
Адам болам десең,
Арыңды ақшаға сатпа.
Арыңды ақшаға сатпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең басты құндылығы — ар-ұяты мен намысы екенін айтады. Тура мағынасында, адам өз…
Адам болар бала алысқа қарайды.
Негізгі мағынасы Болашағы бар бала бүгінгі күнмен шектелмей, алысқа, ертеңге қарайды: арман құрады, мақсат қояды…
Адам болып туған соң,
Адам болып өлу ләзім.
Адам болып өлу ләзім.
Негізгі мағынасы Адам болып дүниеге келдің бе, өмір бойы адамдық қалпыңды сақтап, адам болып өту — парыз. Туу адамның…
Адамгершілік белгісі -
иіліп сәлем бергені.
Шын достықтың белгісі -
көп кешікпей келгені.
иіліп сәлем бергені.
Шын достықтың белгісі -
көп кешікпей келгені.
Негізгі мағынасы Мақалда екі белгі қатар аталады. Кісіліктің, әдептің белгісі — үлкенге иіліп, ілтипатпен сәлем беру…
Адамға адам жат емес.
Негізгі мағынасы Адам баласы, қай елден, қай рудан болса да, басқа адамға бөтен емес. Мақал адамдар арасындағы табиғи…
Адамға адам керек әрбір жайда.
Негізгі мағынасы Адамға кез келген жағдайда басқа адам керек: қуанышта бірге қуанатын, қайғыда жұбататын, қиын іске қол…
Адамға ақыл көптік қылмайды.
Негізгі мағынасы Адамға ақыл көптік қылмайды, яғни ақылдың артығы болмайды, қанша көп болса да зиян жоқ. Көп нәрсенің…
Адамға тойымшылық керек.
Негізгі мағынасы «Тойымшылық» — тоя білу, жеткенін сезу, тоқтай білу. Тамақтың өзінде де адам тойғанын білмесе, артық…
Адамды адамгершілікке сүйрейтін - ақыл,
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Негізгі мағынасы Адамды адамгершілікке жетелейтін — ақыл, жамандыққа ұрындыратын — ашу дейді. Мақал адам мінезін екі…
Адамды аздыратын - дерт,
Жерді аздыратын - өрт.
Жерді аздыратын - өрт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға дерт түссе, оның әлсіреп, күйі кететіні; ал жерге өрт түссе, оның…
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура…
Адамды кейде баршылық сынайды,
кейде жоқшылық сынайды.
кейде жоқшылық сынайды.
Негізгі мағынасы Адам екі түрлі сынға түседі. Бірі — жоқшылық: ақшасы таусылып, тағдыр тарыққанда кісі мойымай ма…
Адам жайын ауылдасы білмейді,
істесі біледі.
істесі біледі.
Негізгі мағынасы Бір ауылда тұратын адам көршісін күнде көреді, сәлемдеседі, бірақ оның шын мінезін біле бермейді…
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
Негізгі мағынасы Жаман іс, жаман мінез адамның өз көзіне жиіркенішті көрінбейінше, ол жақсыға шын ұмтылмайды. Біреудің…
Адам жас шағында бір бала,
Қартайғанда бір бала.
Қартайғанда бір бала.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің екі кезеңін салыстырады. Жас кезде адам тәжірибесіз, аңғал, көп нәрсені енді…
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
Біреу білмегенді біреу біледі.
Негізгі мағынасы Біреу салған соқпақпен басқа біреу жүреді, біреу білмеген нәрсені екінші біреу біледі. Мақал…
Адам жылқы мінезді.
Негізгі мағынасы Жылқы — сезімтал, намысшыл, кейде асау, кейде жуас мал: жақсы күтсе, иесін танып, қадірлейді…
Адамзат бірде теңіз, бірде самал.
Негізгі мағынасы Теңіз — шексіз, терең, бірде тынық, бірде толқынды; самал — жеңіл, салқын жел. Мақал адам баласын осы…
Адам зоры - тоғын,
Жылқының зоры - соғым.
Жылқының зоры - соғым.
Негізгі мағынасы Күзде соғымға жылқының ең ірісі, ең семізі таңдалады, сондықтан «жылқының зоры — соғым» делінген…
Адам - керуен, өмір - жол.
Негізгі мағынасы Адам — жолдағы керуен, ал өмір — сол керуен жүріп өтетін ұзақ жол. Керуен бір жерге мәңгі тоқтамайды…
Адам көзі - таразы.
Негізгі мағынасы Адамның көзі таразы сияқты: ол көргенін өлшейді, салыстырады, бағалайды. Көп жағдайда мақал ел көзі…
Адам көңілден азады,
Тілден жазады.
Тілден жазады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі көңіл күйі бұзылса, мінезі де, ісі де оңай әлсірейтінін айтады. Тура…
Адам көңілінен азады, тілінен жазады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ең алдымен өз көңіл-күйі мен тілін тыйып ұстау керегін ескертеді. «Адам көңілінен…
Адам көпке, мал шөпке тоқтайды.
Негізгі мағынасы Мал шүйгін шөбі бар жерге тоқтап, жайылып тынышталады, ары қарай қаңғымайды. Адам да көптің шешіміне…
Адам көркі - шүберек,
Ағаш көркі - жапырақ.
Ағаш көркі - жапырақ.
Негізгі мағынасы Ағашты жапырағы сәндейді, адамды киімі сәндейді. Жапырағы түскен ағаш қаудырап, жалаңаш тұрады…