«Адам жылқы мінезді.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Жылқы — сезімтал, намысшыл, кейде асау, кейде жуас мал: жақсы күтсе, иесін танып, қадірлейді; ұрып-соғып қорласа, мінезі бұзылады. Мақал адамның мінезін осыған теңейді. Кісі де бірқалыпты емес: көңілі тез көтеріліп, тез қайтады, жылы сөзге жібиді, қатал сөзге шамданады. Адаммен тіл табысу үшін, жылқыны үйреткендей, шыдам мен ептілік керек. Кейде мақал адамның көңіл-күйі ауыспалы, оған таңғалма деген мағынада да айтылады.

Образдар мен теңеулер

Жылқы қазақ тұрмысында ерекше орын алады: көлік те, ас та, серік те. Жылқышы әр аттың мінезін біледі: біреуі тебеген, біреуі үркек, біреуі тізгінге бой бермейді. «Асауды үйрету», «жуасыту» деген сөздер кейін адамға да ауысқан. Мақал адамды малмен кемсіту үшін емес, жылқыдағы сезімталдық, намыс, еркіндік қасиеттерін адамнан көру үшін теңеу жасайды. Басқа малдың емес, дәл жылқының алынуы осы мінездің мәртебесіне ишара.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды біреудің кенет ашуланғанын, не керісінше тез жібігенін түсіндіргенде айтады. Мұғалім, ата-ана, бапкер кісіге ықпал ету үшін алдымен оның мінезін тану керек деген мағынада қолданады. Үні — түсіністікпен айтылған байқау, кейде жеңіл әзіл. Мысалы: «Ашуланса, тоқтай тұр, сәлден соң өзі басылады — адам жылқы мінезді».

Қолданылу жағдаяттары

— Жылқышы ата жаңа үйретіп жүрген тайдың мінезін көрсетіп, немересіне адамға да осылай сабырмен жақындау керектігін айтады.
— Ауылдағы жиналыста ашуланып шығып кеткен көрші ертесіне кешірім сұрап келеді. Әйелі күліп, осы мақалды айтады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Адам жылқы мінезді. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Adam jylqy minezdi.