Адам жас шағында бір бала,
Қартайғанда бір бала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірінің екі кезеңін салыстырады. Жас кезде адам тәжірибесіз, аңғал, көп нәрсені енді үйреніп жүреді — сондықтан мінезі мен әрекеті балаға ұқсайды. Ал қартайғанда да адам әлсіреп, есте сақтау, ойлау, күтімге мұқтаждық жағынан баладай күйге түседі. Яғни, өмірдің басы мен соңы бір-біріне ұқсап, адамға әр кезеңінде қамқорлық пен түсінік керек екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бір бала» деген тіркес тура мағынада бала емес, адамның пісіп-жетілмеген, не әлсіреген қалпын бейнелейді. Жас шағындағы «бала» — тәжірибесіздік пен аңғалдықтың белгісі. Қартайғандағы «бала» — әлсіздік, тәуелділік, жанашырлыққа зәрулік. Осы арқылы халық адам өмірінің шеңберлі екенін, күш-қуаттың да, дәрменнің де уақытша болатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үлкенді құрметтеп, жасқа да, қартқа да сабырмен қарау керегін еске салады. Мысалы, жас қызметкер қателессе, оны бірден кінәламай, үйретіп, бағыт берген дұрыс; ал қарт кісі күнделікті істе көмекті қажет етсе, оған түсіністікпен қарау керек. Мақал адамға мейірім мен төзімділіктің маңызды екенін ұқтырады.
Qartaıǵanda bir bala.