Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.

Негізгі мағынасы

Біреу салған соқпақпен басқа біреу жүреді, біреу білмеген нәрсені екінші біреу біледі. Мақал адамдардың бір-біріне тәуелді екенін, тәжірибе мен білімнің адамнан адамға жалғасатынын айтады. Бірінші жолы — бұрынғылардың ізімен жүру, олардың тапқанын пайдалану; екінші жолы — ешкім бәрін білмейтіні, сондықтан сұрап, үйрену ұят емес екені. Мақал менмендікке де жауап береді: «мен бәрін білемін» деген кісіге ол білмейтінді білетін біреу әрқашан табылады.

Образдар мен теңеулер

Көшпелі өмірде дала жолдарын ешкім арнайы салмаған, оларды адамдар мен керуендер жүре-жүре таптап шығарған. Біреу жүрген соқпаққа екінші біреу түседі, сөйтіп жол пайда болады. Мақалдың бірінші жолы осы суретті береді. Екінші жолы оны білімге көшіреді: жол сияқты білім де ортақ, біреудің ізі екіншіге бағыт болады. Екі жол «адам — адам», «біреу — біреу» деген қайталауларға құрылған, бұл адамдардың теңдігі мен бір-біріне жалғастығын сезіндіреді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды біреу сұрауға ұялып тұрса, оны батылдандыру үшін айтады. Сондай-ақ тәжірибелі кісінің ақылын тыңдауға шақырғанда, басқалардың жолынан үйренуге кеңес бергенде қолданылады. Біреуді білімсіз деп кемсіту үшін айтылмайды. Мысалы: «Жолды білмесең, жергілікті кісіден сұра. Адам жүрген жермен адам жүреді, біреу білмегенді біреу біледі».

Қолданылу жағдаяттары

— Жолда адасқан жүргізуші ауыл шетіндегі қойшыдан тура жолды сұрап, мақалды айтып алғыс білдіреді.
— Ас үйде жас келін нанды қалай ашытуды білмей, көрші апайға барып үйренеді.
— Қозы ауырып қалғанда жас шопан тәжірибелі қартқа барады, қарт оны емдеудің жолын көрсетеді.