Адамға адам керек әрбір жайда.
«Адамға адам керек әрбір жайда.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Адамға кез келген жағдайда басқа адам керек: қуанышта бірге қуанатын, қайғыда жұбататын, қиын іске қол ұшын беретін, ақыл қосатын. Мақал адамның жалғыз өмір сүре алмайтынын айтады және «керек» сөзімен екі жаққа бірдей міндет жүктейді: саған да біреу керек, сен де біреуге керексің. Ешкімге тәуелді болмау — мақтаныш емес, ал біреудің көмегін қабылдау — ұят емес.
Образдар мен теңеулер
Мақал өлең жолындай естіледі: «әрбір жайда» тіркесі соңына шығарылып, ойды қорытады. «Жай» мұнда жағдай, ахуал, сәт деген мағынада, «жайыңыз қалай?» дегендегідей. Бір сөйлемде «адам» сөзі екі рет қайталанады — «адамға адам», бұл адам мен адамның бір-біріне қарсы емес, қатар тұрғанын көрсетеді. Көшпелі ауылда көш те, той да, жұт та жалғыздың шамасы келмейтін іс еді, мақал сол тәжірибеден туған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды көмек сұраудан ұялған кісіні жұбатуға, не бәрін жалғыз көтерем деп әуреленген адамға ескерту ретінде айтады. Сондай-ақ біреуге көмектескеннен кейін айтылған алғысқа жауап ретінде де келеді. Үні — жылы, кеңес. Мысалы: «Ұялма, хабарлас. Адамға адам керек әрбір жайда».
Қолданылу жағдаяттары
— Жасы келген көрші әже қардан жол аршуға шамасы келмей отырады. Мектептен келе жатқан балалар көмектесіп, әже оларға осы мақалды айтады.
— Ауылда жалғыз тұратын шопан ауырып қалады. Көршісі малын қарап, дәрі әкеліп береді.
— Жарыс алдында жүзгіш жігіт бапкердің кеңесінен бас тартады. Әкесі оған ең мықты спортшыға да қасындағы адам керек екенін айтады.