Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Жаман қорыққанын сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** «Жаман қорыққанын сыйлайды» деген мақал адамның ішкі қорқынышы мен әлсіздігі мінезіне әсер ететіні...
Тұлпар шаба жетіледі,
Сұңқар ұша жетіледі.
Сұңқар ұша жетіледі.
**Негізгі мағынасы** Тұлпар да, сұңқар да өз табиғатына сай қимылдап, әрекет үстінде шыңдалады. Сол сияқты адам да еңбек...
Бай атқа мінсе,
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі теңсіздікті, бай мен жарлыға деген екі түрлі көзқарасты әшкерелейді. Бай адам...
Көк инені көтінен түрте білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында өте ұсақ, қимылдауы да қиын нәрсені дұрыс ұстай алмайтын адамды көрсетед...
Жақсының сөзі жария.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның айтқан сөзі елге тез тарайды, жұрт оны құлаққа іліп, есте сақтайды. Мұнда тура мағына...
Ит басына іркіт төгілген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің басына іркіттің төгілуі, яғни лайықсыз жерге бағалы немесе пайда...
Түйенің табаны түскен жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе жүрген жердің табаны түсіп, із қалатыны. Астарлы мағынасы — үлкен...
Адам құлақтан азады, көңілден семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен рухани қалпы сыртқы сән-салтанатқа емес, ішкі дүниеге байланысты екені...
Бар пәледен ұят сақтайды.
**Негізгі мағынасы** «Бар пәледен ұят сақтайды» деген мақал адамның ар-ұяты оны талай жамандықтан, оғаш қылықтан, теріс...
Сүңгінің жарасы бітер,
Тіл жарасы бітпес.
Тіл жарасы бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күшін, тілден шыққан ауыр сөздің адамның жан дүниесіне қатты әсер ететінін білдіре...
Әдепсіз бала - аяққа басылған шала.
**Негізгі мағынасы** Әдепсіз бала — тәрбиесіз, үлкенді сыйламайтын, өз-өзін ұстай алмайтын бала. Мұндай бала өмірде де,...
Өз отына қан құйған,
Кісі отына май құйған.
Кісі отына май құйған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз үйіңе, өз ісіңе, өз мүддеңе немқұрайды болмай, алдымен соған жанашырлық таныт деген ой...
Көңілсіз басталған іс көпке бармайды.
**Негізгі мағынасы** Кез келген істі көтеріңкі көңілмен, ынта-жігермен бастаған дұрыс. Егер жұмыс басында адамның ниеті...
Мәуесі бардың әуесі бар.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — жемісі, яғни мәуесі мол ағашта жұрттың назары ауып, көңілі сол ағашқа түсе...
Қой мыңға жетсе,
Кереге басынан бас кетпейді.
Кереге басынан бас кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың саны қанша көбейсе де, керегенің басынан бас кетпейді, яғни үй...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.