Ханның екі сөйлегені - өлгені.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ханның екі сөйлегені - өлгені» деген мақал басшы адамның сөзі бір, уәдесі берік болуы керек екенін білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — хан бір айтқанынан қайтса, оның беделі кетеді, ел алдында сенімі жоғалады. Астарлы мағынасы — кез келген басшы, үлкен адам, лауазымды тұлға өз шешімінде тұрақты болып, жауапкершілікпен сөйлеуі тиіс. Сөзден тайқу — әлсіздік, ал берік тұру — абыройдың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «хан» образы — ел басқарған, сөзі өтімді, салмағы ауыр адамды меңзейді. «Екі сөйлегені» тіркесі — бір мәселе жөнінде екіұшты сөйлеу, уәдеде тұра алмау деген ұғымды береді. Ал «өлгені» сөзі тура өлім емес, беделінің, сенімінің жоғалуын білдіретін қатты әсірелеу. Халық осылайша билік иесінің сөзге берік болуын ерекше айқындаған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де басшы, мұғалім, ата-ана не мекеме жетекшісіне қатысты қолдануға болады. Мысалы, компания басшысы қызметкерлерге бір уәде беріп, кейін оны өзгерте берсе, ұжым сенімсіздік танытады. Сол кезде «Ханның екі сөйлегені - өлгені» деп, сөзге беріктік пен жауапкершіліктің маңызын еске салады.