Шала молда шарт етер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай діндар, білімді көрінгенімен, шын мәнінде ілімі таяз, білігі толық емес адамның көп сөйлеп, көп даурыққанын әжуалайды. Яғни жартылай ғана оқыған, бірақ өзін молдадай ұстайтын кісі кейде орынсыз шарт етіп, қатты мінез көрсетіп, өз әлсіздігін солай бүркемелеуге тырысады. Астарында «білмесең, асықпа; шала біліммен дандайсу ұят» деген ескерту жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шала молда» — діни ілімі толық емес, білімнің үстіртін ғана алған адам. Ал «шарт ету» — шорт кесу, қатаң сөйлеу, бірден тыйым салу, өз айтқанын ғана дұрыс санау дегенді білдіреді. Халық бұл тіркес арқылы жарты білімнің адамды кейде тәкаппар, кейде қате үкім айтатын күйге түсіретінін бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген салада үстірт біліммен өзін маман көрсететін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу интернеттен аздап оқып алып, дәрігердің не мұғалімнің жұмысын жоққа шығара бастаса, «шала молда шарт етер» деп айтуға болады. Бұл сөз адамды терең үйренуге, сабырлы болуға шақырады.