Хандар киер мұрақты,
Қараша киер құрақты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: хан сияқты жоғары дәрежелі адам мұрақ киеді, ал қарапайым халық құрақ киеді. Астарлы мағынасы: қоғамда әр адамның орны, дәрежесі, тұрмыс-тіршілігі әртүрлі болады. Бай мен кедейдің, басшы мен қарашаның киімі, сәні, мүмкіндігі бірдей емес. Бірақ мақал сыртқы айырмашылыққа ғана емес, өмірдегі әлеуметтік шындықты байыппен қабылдауға үйретеді. Сонымен бірге әркім өз орнын біліп, қолындағысына қанағат етіп, шама-шарқын танығаны жөн деген ой да бар.
Образдар мен теңеулер
«Мұрақ» — хандықтың, биліктің, салтанаттың белгісі. Ол биік мәртебені, дәулетті өмірді танытады. «Құрақ» — қарапайым тірліктің, үнем мен қанағаттың нышаны. Құрақ тігу үшін әртүрлі матаның қиындысы біріктірілетіні сияқты, қараша жұрт та барын ұқсатуға, жоқты бар етуге мәжбүр. Осы екі образ арқылы халық әлеуметтік теңсіздікті, бірақ сонымен бірге өмірдің табиғи алуан түрлілігін бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың табыс деңгейі, қызметі, тұрмысы әртүрлі екенін түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, бір отбасының бірі жоғары жалақы алса, екіншісі қарапайым еңбекақымен күн көреді; сонда бұл мақал «бәрінің жағдайы бірдей емес, сондықтан бір-бірін түсініп, орынсыз салыстырма» деген ойды білдіреді.
Qarasha kıer quraqty.