Шалдың әні зармен тынады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Шалдың әні зармен тынады» деген мақал өмірдің соңғы кезеңі жайлы астарлы ой айтады. Мұндағы тура мағынасы — қарт адамның әні бірте-бірте бәсеңдеп, зарлы үнге айналады. Ал астарлы мағынасы — жастықтың қызығы өтіп, кәрілік келгенде адамның қуаты кеміп, мұң, өкініш, өткен өмірді еске алу басым болады. Бұл мақал кәріліктің табиғи құбылыс екенін, адам баласының өмір жолы қуаныштан сабырға, сергектіктен баяулыққа ауысатынын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ән» — адамның көңіл күйі, өмірдің сәні, жастық жігері. Ал «зар» — мұң, налу, ішкі өкініштің белгісі. «Тынады» сөзі сол қуаттың баяулап, өмір ырғағының бәсендейтінін көрсетеді. Яғни әннің зармен тынуы — адамның дауысы ғана емес, жалпы өмірлік серпіннің әлсіреуі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қарттықты құрметтеуге, үлкендердің жан дүниесін түсінуге шақыру үшін қолданылады. Мысалы, жас адамдар ата-әжесінің кейде өткенді сағына айтып, мұңаятынын түсіністікпен қабылдауы керек: бұл — жасқа байланысты табиғи сезім. Сондықтан үлкен кісінің сөзін бөлмей, сабырмен тыңдау — осы мақалдың мәніне сай әрекет.