Шала молда шарық айтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал білімсіз, шала сауатты адамның өз шамасын білмей, орынсыз сөйлеуін, әсіре білгішсінуді әжуалайды. Тура мағынада «шала молда» — дін ілімін толық меңгермеген адам, ал «шарық айтар» — шала-шарпы, қисыны келмейтін сөз айту дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы: жартылай білім адамды даналыққа жеткізбейді, қайта өзгені жаңылдыруы мүмкін. Сондықтан адам білмегенін мойындап, терең үйренуге ұмтылуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «молда» — білім иесі, діни сауаты бар адам бейнесі. Ал «шала молда» сол білімнің толық еместігін көрсетеді. «Шарық айтар» тіркесі мағынасы оралымсыз, шала-пұла, кейде күлкілі сөз айтуын меңзейді. Мұнда халық жарты білімнің қауіпті екенін образ арқылы ұқтырған: сырттай молда көрінгенмен, іші толмаған адам дұрыс пікір айта алмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды мамандығын үстірт қана білетін, бірақ бәріне ақыл айтатын адамдарға қатысты қолдануға болады. Мысалы, интернеттен екі-үш мақала оқып алып, дәрігерге, мұғалімге немесе заңгерге кеңес беретін кісіге: «Шала молда шарық айтар» деп ескерту айтады. Бұл — терең білімсіз даурығудың жарамсыз екенін білдіреді.