Шайтан жаманынан қорықпа,
Адам жаманынан қорық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға ең үлкен қауіп сыртқы тылсым күштен емес, жаман мінезді, зұлым пиғылды адамнан келетінін ескертеді. Тура мағынасында шайтаннан қорықпа дегені — көзге көрінбейтін қауіптен гөрі, шын өмірдегі адамның ісі қауіпті деген ой. Астарлы мағынасы: жаман адам өсек таратады, алдайды, қиянат жасайды, сондықтан одан сақ болу керек. Халық бұл жерде мінезі бұзылған, ниеті теріс жаннан келген зиян әлдеқайда нақты екенін ұқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шайтан» — жамандықтың, азғырудың символы. Ал «адам жаманы» — сол жамандықты іс жүзінде жүзеге асыратын, біреуге кесірін тигізетін пенде. Яғни мақал тылсымнан қорқу емес, адамдық қасиеті жоқ кісіден сақтану керегін бейнелі түрде жеткізеді. Мұнда адамға берілген ерік, ниет пен жауапкершілік те меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал сенімсіз, арам ойлы адамдардан сақтануға үндейді. Мысалы, желіде өзін дос етіп көрсетіп, жеке мәлімет сұрайтын адамнан абай болу керек. Таныс кісінің өзі алдап кетуі мүмкін, сондықтан тек сөзге емес, ісіне қарап сенген дұрыс.
Adam jamanynan qoryq.