Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
632.6K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Алтынды тот баспайды.
**Негізгі мағынасы** Алтын — өте қымбат, таза әрі берік металл. Тот басу көбіне темір сияқты арзандау, тез бұзылатын нәр...
Болса оразым, болмаса қоразым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз несібесіне, жағдайына қарай әрекет етуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында...
Жаманның жаны қымбат,
Жақсының ары қымбат.
Жақсының ары қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі үлкен айырманы көрсетеді. Жаман адам үшін ең алдымен өз басының амандығы...
Сыпайы сырын жасырмас,
Пұшық мұрнын жасырмас.
Пұшық мұрнын жасырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сыпайы, көреген адам өз ойын, ниетін, ішкі сырын орынсыз жасырып жатпай...
Жаман болса туысьң,
Туыспай-ақ құрысын.
Туыспай-ақ құрысын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық атаудың өзі емес, сол туыстың мінезі мен ісі маңызды екенін білдіреді. Егер туыс...
Көлгірге сенбе, былжырға ерме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екіжүзді, сырты жылтыр, сөзіне сенуге келмейтін кісіге алданбауға шақырады. «Көлгі...
Ит иесін қаппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз иесіне үйренген ит қожайынына шаппайды, оны таниды, қорықпайды, тиі...
Өтірік - қаңбақ, шын - салмақ.
**Негізгі мағынасы** Өтірік жеңіл, тұрақсыз нәрсе сияқты: ол жел айдаған қаңбақтай тез ұшып кетеді, ұзаққа бармайды. Ал...
Досыңнан түйе сұра,
Қорыққанынан бие береді.
Қорыққанынан бие береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезін, қорқыныш пен әлсіздікті әжуалайды. Тура мағынада, біреуден түйе сұрасаң,...
Ауыл үйдің моншағын күндіз ұрлап, түнде тақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл ішіндегі өсек, сөз тасу, біреудің абыройын түсіру сияқты теріс қылықты әжуа етеді. Т...
Кең пейілді кемімес.
**Негізгі мағынасы** «Кең пейілді кемімес» деген мақалдың тура мағынасы — жүрегі кең, қолы ашық, ниеті таза адамның бер...
Шын дос басыңа ырза,
Кей дос асыңа ырза.
Кей дос асыңа ырза.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шынайы достың адамды сыртқы пайдасы үшін емес, өзі үшін қадірлейтінін білдіреді. «Басыңа...
Құдашамен құда ойнар,
Қошақанмен бөрі ойнар.
Қошақанмен бөрі ойнар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құда мен құдашаның, қошақан мен бөрінің бірге ойнауы мүмкін емес, яғни...
Түздегі май ішеді,
Үйдегі зәр ішеді.
Үйдегі зәр ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге қызық көрінгенмен, терең астары бар. «Түздегі май ішеді» дегені — адам көпшілі...
Бай атқа мінсе,
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі теңсіздікті, бай мен жарлыға деген екі түрлі көзқарасты әшкерелейді. Бай адам...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.