Тентектің таяғы сегіз,
Бірі тимесе, бірі тиеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тентек, бұзақы адамның ісі түбі жазасыз қалмайтынын білдіреді. Тура мағынада «таяқ» — жазалау құралы, ал «сегіз» — көп рет соғылатынын аңғартады. Астарлы мағынасы: тәртіпсіз, әдепсіз, орынсыз қылық істеген жан ақыры бір емес, бірнеше рет сөгіс естіп, жазаға тартылады. Яғни, жаман мінездің соңы — өкініш.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «таяқ» сөзі қатал ескертуді, тәрбиелік шараны білдіреді. «Сегіз» саны нақты мөлшерден гөрі көптік, жиілік мағынасында қолданылған. «Бірі тимесе, бірі тиеді» деген жол әрекеттің салдары міндетті түрде болатынын көрсетеді: бір жаза болмаса, келесісі болады, бір ескерту өтпесе, екіншісі әсер етеді. Бұл образдар тәртіптің күші мен жауапкершілікті танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды шектен шықпауға, қоғам ережесін сақтауға үндейді. Мысалы, мектепте сабаққа кедергі жасап, тәртіп бұза беретін оқушыға алдымен ескерту жасалады, тыңдамаса, тәртіптік шара қолданылады. Демек, әр істің салдары бар, ал тәрбиесіз қылық ақырында өзіне соғады.
Biri tımese, biri tıedi.