Тісі ауырғанның көңілін сұрамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тісі ауырған адамның халін сұрап, оның көңілін алаңдатудың қажеті жоқ дегенді білдіреді. Мұнда тура мағынада тіс ауруы айтылса, астарлы мағынада әркімнің өз басында өзіне ғана мәлім қасіреті, қиындығы, мазасыздығы болатыны меңзеледі. Адам өз қайғысымен арпалысып жүргенде, артық сөз де, жөнсіз сұрақ та оның көңілін түсіруі мүмкін. Сондықтан бұл мақал сабыр сақтауға, адам жайын түсіне білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Тісі ауырған» деген образ — ең қарапайым әрі бәріне таныс дерттің белгісі. Тіс ауруы адамның өзін-өзі билей алмайтындай күйге түсіретін ауыр халді бейнелейді. Ал «көңілін сұрамайды» деуі сырт көздің кейде шектен тыс араласуы орынсыз екенін аңғартады. Яғни, біреудің ішкі жан күйзелісі сырттан толық сезілмеуі мүмкін, сондықтан сөзді де, әрекетті де мөлшермен айту керек.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам психологиясын түсінуге байланысты жиі қолданылады. Мысалы, жұмыста қатты шаршап, жеке мәселесі болып жүрген әріптеске қайта-қайта сұрақ қойып, мазасын ала бермей, оған тыныштық берген дұрыс. Бұл — біреудің ауыр жағдайын сезініп, орынсыз әңгімеден тыйылудың белгісі.