Тойда төрелік, ойында өрелік жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Той кезінде де, ойын-сауықта да бәрі тең, сондықтан ол жерде артық төрелік айтып, өзін жоғары қою орынсыз. Бұл мақал сырттай қарағанда той мен ойын туралы айтылғандай көрінеді, ал астарында: көңіл көтеру үстінде дауласпау, кішіпейіл болу, өз шенін көрсетпеу керек деген ой жатыр. Яғни қызықтың реті бөлек, ал ел ішіндегі салмақ пен билікке талас ол жерде жүрмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «той» — көпшілік жиналған, думанға толы орта. «Төрелік» — төрде отыру, төреші болу, басшылық сөз айту мағынасын береді. Ал «ойын» — ермек, көңіл күй, уақытша қызық. «Өрелік» сөзі биік орын, артық мәртебе, кеуде көтеру мағынасында қолданылған. Демек, мақал той-думан мен ойынның тәртібін емес, ондағы қарапайымдық пен теңдікті білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдар арасында орынсыз өзін көрсетуге, мерекеде даурығып билік жүргізуге болмайтынын ескертеді. Мысалы, отбасылық тойда бір туыс «менің айтқаным болсын» деп жұртқа өктемдік жасаса, өзгелер осы мақалмен оны сабырға шақырады. Мұндайда бастысы — ортақ қуаныш, сыйластық және жайдары көңіл.