Тілмен тікен де алады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тілмен тікен де алады» деген мақал сөздің күші өте зор екенін білдіреді. Тура мағынасында тіл — сөйлейтін құрал, ал тікен — ауыртатын нәрсе. Астарлы мағынасында адам өткір, уытты, шымшып айтылған сөзбен біреуді ренжітіп те, көңілін жаралап та алады. Сондықтан сөзді ойланып, орнымен айту керек. Бір ауыз сөз кейде жанды жараласа, бір ауыз жылы сөз жараны жазып жібереді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тіл» — адамның сөзі мен ойының көрінісі. Ал «тікен» — ауыртатын, қадалатын нәрсенің бейнесі. Халық тілді тікенге теңеу арқылы сөздің де денеге қадалған тікендей жүрекке бататынын көрсеткен. Яғни сөз көрінбей жаралайды, ал оның ізі ұзақ сақталуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал күнделікті қарым-қатынаста, әсіресе отбасында, жұмыста, әлеуметтік желіде жиі еске түседі. Адам біреуді мысқылдап, келемеждеп сөйлесе, ол сөз үлкен өкпеге себеп болуы мүмкін. Мысалы, әріптесіне бәрінің алдында «сенен түк шықпайды» деу оның намысына тиіп, араға салқындық түсіреді. Сондықтан ойланбай айтылған сөзден сақ болған дұрыс.