«Тоба! Тоба!>> тоң майды да ит жейді екен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірде күтпеген, тіпті адам ойына кірмейтін құбылыстар болатынын білдіреді. Тура мағынасында тоң май — бағалы, жеуге жарамды тағам, ал иттің оны жеуі оғаш көрінеді. Астарлы мағынасы: кейде қадірлі, бағалы нәрсеге лайықсыз адам немесе жануар қол жеткізіп кетеді, ал еңбекпен келген несібе күтпеген жерден ысырап болуы мүмкін. Сондықтан мұнда таңдану, қынжылу және дүниенің тосын мінезіне күйіну сезімі бар.
Образдар мен теңеулер
«Тоба! Тоба!» — қазақтың таңырқап, жаратылыстың тосын ісіне шүкір айтып не бас шайқайтын одағайы. «Тоң май» — молшылықтың, қымбаттың, берекелі ас-азықтың белгісі. «Ит» бейнесі көбіне орынсыздық, қомағайлық, бағаламайтындық ұғымын аңғартады. Осы үш образ арқылы мақал адамның «қадірлі нәрсенің қадірін білмеу» және «күтпеген оқиғаға тап болу» күйін әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды еңбектің, сапаның не адал еңбектің бағаланбай, кездейсоқ немесе лайықсыз адамның пайдасына кетіп қалғанын көргенде айтуға болады. Мысалы, бір ұйымның көп жыл бойы жинаған тәжірибесін бағаламай, дайын істі білмейтін адам басқарып кетсе, жұрт «Тоба! Тоба! тоң майды да ит жейді екен» деп қынжылуы мүмкін.