Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
632.5K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Қазы мен қарта жедім, аузымда жоқ,
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниедегі өткінші қызық пен жалған сән-салтанаттың баянсыз екенін аңғартады. Адам бір ке...
Жауырды жаба тоқиды.
**Негізгі мағынасы** «Жауырды жаба тоқиды» деген мақал бір нәрсенің кемшілігін, жарамсыз тұсын сырт көзге білдіртпей жас...
Жеген - тоқ, ішкен - мәз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тамақ ішіп, қарны тойған, шөлі қанған адам өзін жақсы сезінеді. Астарл...
Оқ қадалса, денеңнен суырарсың,
Жүрегіңе кек қадалса, не қыларсың?
Жүрегіңе кек қадалса, не қыларсың?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тән жарасы мен жан жарасын салыстырады. Оқ қадалса, оны денеден суырып алуға, емд...
Қызды жеңге,
Жеңгені теңге бұзады.
Жеңгені теңге бұзады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мағынасы өте терең. Мұнда қыз баланың да, жеңгені...
Жаманның бір қылығы артық,
Жағасы жыртық.
Жағасы жыртық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның бір ғана оғаш ісі де оның жалпы мінезін танытып қоятынын білдіреді. Тура ма...
Әр Мұсаға - бір перғауын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлап айтылған сөз. Мағынасы: әрбір мейірімді, сабырлы, әлсіз...
Пышағыңды мұқалтпа,
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөзге де, іске де абай болуға шақырады. Біріншісі — пышақты мұқалтпа дегені, өз құ...
Қасқадан төбел туады,
Қотырдан қыршаңқы туады.
Қотырдан қыршаңқы туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның не нәрседен тараса да, соған ұқсас қасиет алып шығатынын меңзейді. Тура мағынасын...
Жаулық тартқанның бері қатын емес,
Бөрік кигеннің бәрі батыр емес.
Бөрік кигеннің бәрі батыр емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініске қарап адамды бірден бағаламау керек екенін айтады. Жаулық тарту — әйелді...
Бірге туғаннан ірге туған жақсы .
**Негізгі мағынасы** «Бірге туғаннан ірге туған жақсы» деген мақал адамның өмірінде жақындықтың тек қанмен емес, татулы...
Құр судан май шықпайды,
Құр сөзден мән шықпайды.
Құр сөзден мән шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос нәрседен пайда жоқ екенін айтады. Құр су қанша құйылса да, одан май шықпайды; сол сия...
Ел от алған жерге су төкпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің басталған ісіне, көтерілген намысына, не қызған көңіліне әдейі кедергі жасама, о...
Малды тапқанға бақтыр,
Отты шапқанға жақтыр.
Отты шапқанға жақтыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малды тапқан адам ғана оны бағып-қағады, отты шапқан адам ғана жағады....
Баланың сотқары - пәленің шоқпары.
**Негізгі мағынасы** «Баланың сотқары - пәленің шоқпары» деген мақал баланың бұзық, сотқар мінезі көп жерде дау мен қиы...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.