«Тікеннен шошып шоқ басқан.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тікеннен қорқып, шоқтың үстіне отыру — ұсақ қауіптен шошып, одан да үлкен зиянға ұрыну деген сөз. Мақал адамды асығыс үрейге берілмеуге, әр істі байыппен ойлауға шақырады. Кейде мәселені дұрыс бағаламай, кішкене қолайсыздықтан қашамыз да, соның салдарынан одан бетер қиындыққа тап боламыз. Яғни, қорқыныш ақылға жол бермесе, адам өзіне өзі зиян келтіруі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тікен» — болмашы кедергі, жеңіл ғана қиындық. Ал «шоқ» — шын мәніндегі ауыр зиян, күйік, зардап. Екі образды қарсы қою арқылы халық өмір сабағын өте анық жеткізген: аздап ауырсынудан қашамын деп, қатты күйікке ұшырау мүмкін. Бұл теңеу адамның эмоциямен емес, оймен әрекет етуі керегін аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір адам аз ғана сыннан қорқып, жаңа жобаны бастамай қояды. Кейін сол мүмкіндікті жоғалтып, үлкен жетістіктен де қалады. Сондықтан кейде тәуекелді дұрыс өлшеп, ұсақ қиындықтан именбей, салмақты шешім қабылдау қажет.