Теңгелі жерде теңдік жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Теңгелі жерде теңдік жоқ деген сөздің тура мағынасы — ақша бар жерде әділдік әлсірейді, байлық араласқан жерде сөз де, шешім де тура болмай қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адамды алға сүйрейтін нәрсе кейде ақша болып, соның салдарынан шындық бұрмаланады, пара, пайдакүнемдік, әділетсіздік күшейеді. Мақал байлыққа тым сеніп, әділдікті сатып алуға болады деген түсініктің қате екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «теңге» — жай ақша ғана емес, дүниеқоңыздық пен материалдық мүдденің белгісі. «Теңдік» — әділдік, тура шешім, адал таразы. Екеуінің қатар айтылуы қоғамдағы үлкен қайшылықты көрсетеді: ақша көбейген жерде адамдық өлшем кейде төмендеп кетеді. Мақалдың бейнелі тілі өте өткір, себебі ол бір ауыз сөзбен парақорлық пен әділетсіздікті әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір қызметке адам қабілетіне емес, таныс-тамыр немесе ақша арқылы орналасса, онда «теңдік жоқ» деген ой дәл келеді. Сондықтан бұл нақыл адамдарды адал болуға, шешімді ақшаға емес, әділдікке сүйеніп қабылдауға шақырады.