Таз- әңгі, соқыр - қиық,
Бұйықта бар аз қиық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы кемшілікке қарап адамды толық бағаламау керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасында таздың басы, соқырдың көзі, бұйықтың мінезі бөлек-бөлек айтылғандай көрінеді. Ал астарында: әр адамның бір өзіне тән міні, әлсіз жағы, ерекшелігі болады; оны мазақ ету емес, түсіністікпен қабылдау керек деген сабақ жатыр. Адамды сыртқы қалпына қарап кемсіту дұрыс емес, өйткені пенденің бәрінде де «аздап қисық» тұс кездеседі.
Образдар мен теңеулер
«Таз», «соқыр», «бұйық» сөздері нақты кемшілік иелерін ғана емес, жалпы адам бойындағы мін, шектеу, тұйықтық сияқты қасиеттерді бейнелейді. «Қиық» сөзі бір нәрсенің сәл қисық, кемшін екенін аңғартады. Осы арқылы мақал адам табиғатының әркелкі екенін, мінсіз пенде жоқтығын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің кемшілігін бетіне баспай, сабырмен қарау қажет болғанда қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер ұялшақ болып, көп сөйлемесе, оны «қабілетсіз» деудің орнына, өз ерекшелігі бар адам деп түсінген дұрыс. Мақал осындайда төзім мен ізеттілікті еске салады.
Buıyqta bar az qıyq.