Сырты бүтін, іші түтін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның немесе заттың сыртқы көрінісі әдемі, жинақы болғанымен, ішкі жағдайы нашар, мазмұны бос не көңілсіз екенін білдіреді. Тура мағынасында — сырт жағы бүтін, зақымсыз, ал іші түтінге толы, яғни іштен бүлінген күйді сипаттайды. Астарлы мағынасы — кей адамдардың сөзі мен келбеті жақсы көрінгенімен, ойы, ниеті, мінезі немесе ісі дұрыс болмауы мүмкін. Сондықтан тек сыртқы жылтырға сенбей, ішкі болмысқа да мән беру керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сырты бүтін» деген тіркес — тәртіпті, таза, көзге тартымды көріністі бейнелейді. Ал «іші түтін» — ішкі мазасыздықты, берекесіздікті, жасырын кемшілікті меңзейді. Түтін — тұман сияқты, шын жағдайды анық көрсетпейді; сол себепті бұл образ жасырын ақау мен алдамшы көріністі өте дәл жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі жалтырақ өмірге, сырттай сәнді көрінетін, бірақ шын мәнінде мәселесі көп жағдайларға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам қымбат көлік мініп, әдемі киінгенімен, мінезі дөрекі, қарызы көп, өмірі тұрақсыз болса, халық оны осы мақалмен сипаттайды. Бұл сөз адамды сыртқы көріністен бұрын ішкі сапаны бағалауға үйретеді.