Тайлаққа артқан теңдей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тайлаққа артылған жүк тең болып, екі жағына бірдей бөлінген. Астарлы мағынасы — істі, міндетті не жауапкершілікті әділ бөлісу керек деген ойды білдіреді. Яғни бір адамның мойнына артық салмақ салмай, шамасына қарай, тең өлшеп жүктеу қажет. Қазақ ұғымында әділетсіз бөлінген жұмыс та, міндет те береке әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тайлақ» — жас түйе, күші толыспаған, бірақ жүк көтере алатын мал. Ал «артқан теңдей» дегені — жүктің екі жағы тең салынғанын көрсетеді. Бұл образ өмірдегі теңдік пен әділдіктің бейнесі ретінде қолданылған. Халық мал шаруашылығындағы тәжірибені алып, адам арасындағы қатынасқа ой салып отыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ұжымдық жұмыста, отбасылық міндетте, қызмет бөлісуде өте орынды айтылады. Әсіресе бір адамға бар шаруаны артып, өзгелердің шетте қалуын сынағанда қолдануға болады. Мысалы, кеңседе бір қызметкерге барлық есепті жүктеп қойып, қалғандары бос отырса, «Тайлаққа артқан теңдей емес қой» деп айтуға болады. Бұл — жұмысты әділ бөлісіп, әркімге лайық үлес беру керек деген ескерту.