Таз әңгі, соқыр мәңгі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай кемістікке қарап біреуді төмен санауға болмайтынын аңғартады. Тура мағынасында «таз» бен «соқыр» адамды айтып тұрғандай көрінгенімен, астарында пенденің кемшілігі, әлсіздігі, біреуге мін тағу, мазақ ету деген ұғым жатыр. Халық мұнда адамды сыртқы белгісімен емес, ішкі болмысымен бағалау керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Таз» — басында шашы жоқ адамды, ал «соқыр» — көзі көрмейтін жанды білдіреді. Бұл екі образ біреудің бойындағы көзге көрінетін кемшілікті әсірелеп көрсету үшін алынған. Бірақ мақалдың түпкі ойы кемістікті келемеждеу емес, керісінше, ондай айырмашылықтың адам қадірін анықтамайтынын ұқтыру. Яғни, сыртқы белгі — өткінші, ал мінез бен сана — шын өлшем.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақалды адамдарды түріне, кемістігіне, сыртқы келбетіне қарап бағаламау керек деген ойда қолдануға болады. Мысалы, бір оқушының киімі жұпыны болғанымен, ол сабақты өте жақсы оқыса, оны сыртқы түріне қарап менсінбеу дұрыс емес. Мұндайда мақал адамға сабырлы, әділ және мейірімді болуды еске салады.