Таңдаған тазға жолығады,
Ақылы азға жолығады.
«Таңдаған тазға жолығады, Ақылы азға жолығады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал шамадан тыс таңдамалылықты сынайды. Тура мағынасы: тым көп таңдаған адам ақыры тазға жолығады, яғни ойдағыдай емес біреуге тап болады, ал таңдауын ақылмен емес, кербездікпен жасаған адам ақылы аз біреуге жолығады. Мақал көбіне күйеу немесе қалыңдық таңдауға қатысты айтылады: келген жақсы ұсыныстардың бәрін менсінбей, «бұдан да жақсысы табылар» деп жүргенде уақыт өтіп, адам бастапқы мүмкіндігінен әлдеқайда төмен нәрсеге көнуге мәжбүр болады. Астарлы мағынасы — талғам керек, бірақ оның да шегі бар; мінсіз нәрсені іздеу бардың қадірін кетіреді.
Образдар мен теңеулер
«Таз» — бұрынғы ауыл түсінігінде қыз-келіншек қаламайтын, сырт келбеті кемшін саналған күйеудің шартты бейнесі. Мұнда ауруды не адамның сыртын келемеждеу емес, «күткеніңнен әлдеқайда төмен» деген ұғым меңзеледі. «Ақылы аз» — ойы таяз адам. Екі жол ұйқасып, бір ойды күшейтеді: шексіз таңдаудың соңы жақсылыққа апармайды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал жар таңдауда ғана емес, жұмыс, оқу, тіпті сатып алу кезінде де орынды. Мысалы, бір жігіт бірнеше жақсы жұмыс ұсынысынан «жалақысы тағы да жоғары болсын» деп бас тартып, ақырында бірнеше ай бос қалып, ең қолайсыз орынға келісуі мүмкін. Талапшыл болу дұрыс, бірақ мінсіз нұсқаны күтіп, қолдағы мүмкіндікті жіберіп алмау керек.
Aqyly azǵa jolyǵady.