Тасқа тісі өтпеген жалайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тасты тістеп кеміру мүмкін емес, сондықтан тісі өтпеген нәрсені жалай салуға тура келеді. Астарлы мағынасы — қолы жетпегенге, күші жетпеген іске амалсыздан жеңіл жолмен жанасу, не болмаса дәрменсіз күйге түсу. Адам бір нәрсені істей алмаса, кейде өз мүмкіндігін толық қолданбай, жартылай әрекетпен шектеліп қалады деген ой айтылады. Мақал сондай-ақ әлсіздік пен амалсыздықты әжуалап көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тас» — өте қатты, өзгерту қиын нәрсе, ал «тіс» — адамның күші мен мүмкіндігі. «Тісі өтпеу» — шамасының келмеуі, «жалау» — амалсыздан бітім іздеу, жеңіл тәсілге көшу. Яғни образ арқылы өмірдегі кедергіге тап болған адамның дәрменсіз хәлі көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды қолы жетпейтін нәрсеге орынсыз ұмтылған, бірақ нақты әрекет жасай алмай жүрген адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, біреу күрделі жұмысты атқаруға білімін жетілдірмей тұрып кірісіп, соңында жарты жолда қиналса, «тасқа тісі өтпеген жалайды» деп бағалауға болады. Бұл мақал адамды мүмкіндігіне сай әрекет етуге және бос әуреге түспеуге үндейді.