Талаптының пікірі аян,
Дұшпанның ақылы шаян.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал талапты, жігерлі адамның ойы ашық, пікірі анық болатынын білдіреді. Ол мақсатына жету үшін ойланып сөйлейді, істің жөнін тез табады. Ал дұшпанның ақылы шаянға теңеледі: оның ойы сырттай тыныш көрінгенімен, ішінде уы бар, яғни қулығы, зияны, арам ниеті болады. Тура мағынада салыстыру бар, ал астарлы мағынасы — жақсы ниетті адам мен қастық ойлаған адамның айырмасын көрсету.
Образдар мен теңеулер
«Аян» сөзі — ашық, айқын, жасырын емес деген ұғымды береді. Талапты жанның сөзі мен ісі түсінікті, ниеті таза деген ой жатыр. «Шаян» — қауіпті, шақса уытты жәндік. Мұнда ол дұшпанның ақылының зиянды, жасырын, сенімсіз болатынын бейнелейді. Яғни, мақал адам мінезін табиғаттағы екі түрлі образ арқылы шендестіріп отыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыс орнында бір адам мәселені ашық айтып, шешім ұсынса, екіншісі сырттай мақұлдап, артынан кедергі келтіруі мүмкін. Сондайда талапты адамның пікірі сенімді, ал арам пиғылды кісінің «ақылы» сақтықты қажет ететінін түсінеміз.
Dushpannyń aqyly shaıan.